ادتا 2 سدیم (Disodium EDTA) یکی از رایج ترین شکل های نمک اتیلن دی آمین تترا استیک اسید با فرمول شیمیایی C₁₀H₁₄N₂Na₂O₈ است که به صورت پودر سفید و کریستالی عرضه می شود. ادتا 2 سدیم یک عامل کیلیت کننده متوسط عمل می کند و در محیط های با pH نزدیک به خنثی (۶–۸) مؤثر است. ادتا 2 سدیم در صنایع غذایی (به عنوان افزودنی E385)، آرایشی و بهداشتی، شوینده ها، دارویی و تصفیه آب کاربرد گسترده دارد و یون های فلزی مانند کلسیم، منیزیم و آهن را به دام می اندازد. این ترکیب در غلظت های مجاز کاملاً ایمن است و توسط FDA و EFSA تأیید شده است.
| مشخصات | مقدار |
|---|---|
| نام فارسی | ادتا ۲ سدیم |
| نام انگلیسی | Disodium EDTA |
| نام شیمیایی | Disodium Ethylenediaminetetraacetate |
| فرمول شیمیایی | C₁₀H₁₄N₂Na₂O₈ (بسته به گرید ممکن است به صورت دی هیدرات نیز عرضه شود.) |
| شماره CAS | 139-33-3 |
| جرم مولکولی | 336.21 g/mol (فرم بدون آب) |
| ظاهر فیزیکی | پودر یا کریستال سفید |
| بو | بدون بو یا با بوی بسیار خفیف |
| حلالیت | محلول در آب، نامحلول در اغلب حلال های آلی |
| چگالی | بسته به گرید و تولیدکننده |
| بسته بندی | کیسه ۲۵ کیلوگرمی |
ادتا 2 سدیم Disodium EDTA یا دی سدیم ادتا، یک نوع از اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یا ادتا است که یک عامل کی لیت کننده و کمپلکس دهنده است. ادتا 2 سدیم با بسیاری از کاتیون های فلزی، پیوند برقرار کرده و آنها را به دام می اندازد. از این ماده در بسیاری از فرآیندهای تحقیقاتی برای جداسازی یا خالص سازی محلول ها استفاده می شود. باز مزدوج EDTA، ترکیبی با نام اتیلن دی آمین تترا استات است. این ترکیب برای افزایش انحلال رسوبات آهکی در آب به کار می رود. ادتا 2 سدیم یک لیگاند ۶ دندانه است به خوبی می تواند کاتیون هایی نظیر کلسیم و آهن III را به دام بیاندازد.
ادتا 2 سدیم (Disodium EDTA) نمک دی سدیمی اتیلن دی آمین تترااستیک اسید (EDTA) است و به دلیل داشتن دو یون سدیم، نسبت به اسید آزاد EDTA حلالیت بیشتری در آب دارد.
ساختار مولکولی ادتا 2 سدیم شامل یک اسکلت مرکزی اتیلن دی آمین و چهار گروه کربوکسیلات است که قابلیت اتصال به یون های فلزی مانند کلسیم، منیزیم، آهن و مس را فراهم می کنند. این ساختار، عامل اصلی خاصیت کیلیت کنندگی این ماده است؛ به عبارت دیگر، دی سدیم EDTA با تشکیل کمپلکس های پایدار با یون های فلزی، از بروز واکنش های نامطلوب مانند اکسیداسیون، تغییر رنگ یا کاهش پایداری فرمولاسیون جلوگیری می کند.
از نظر شیمیایی، دی سدیم EDTA با نمک های دیگر این خانواده مانند تتراسدیم EDTA، کلسیم دی سدیم EDTA و اسید EDTA تفاوت دارد. هر یک از این ترکیبات از نظر pH، حلالیت و حوزه کاربرد ویژگی های متفاوتی دارند و بر اساس نیاز فرمولاسیون انتخاب می شوند.
ادتا 2 سدیم (Disodium EDTA) یک ماده شیمیایی است که به عنوان عامل کی لیت کننده استفاده می شود. این به این معناست که می تواند با فلزات مختلف پیوند تشکیل داده و آنها را به دام بیندازد، که کاربردهای متنوعی در صنایع مختلف دارد.
دی سدیم EDTA در صنایع غذایی به عنوان یک عامل کلاته کننده شناخته می شود و وظیفه اصلی آن اتصال به یون های فلزی مانند آهن، مس و کلسیم است. وجود این یون ها می تواند واکنش های اکسیداسیون را تسریع کرده و باعث تغییر رنگ، کاهش کیفیت یا ایجاد طعم نامطلوب در محصولات غذایی شود. ادتا ۲ سدیم با غیرفعال کردن این یون ها، به حفظ کیفیت و افزایش پایداری محصول کمک می کند.
این ماده در برخی فرآوردههای غذایی مانند سس ها، کنسروها، نوشیدنی ها، فرآورده های دریایی و محصولات حاوی چربی برای جلوگیری از فساد اکسیداتیو و حفظ رنگ طبیعی محصول استفاده می شود. استفاده از ادتا ۲ سدیم در صنایع غذایی باید مطابق مقررات سازمان های نظارتی و در محدوده مجاز هر کشور انجام شود.
ادتا 2 سدیم یکی از رایج ترین مواد کمکی در فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی است. این ماده با اتصال به یون های فلزی موجود در آب یا مواد اولیه، از کاهش پایداری فرمولاسیون جلوگیری کرده و عملکرد سایر ترکیبات فعال را حفظ می کند.
در محصولاتی مانند شامپو، نرم کننده مو، کرم، لوسیون، ژل شستشو، صابون مایع و خمیردندان، دی سدیم EDTA به افزایش ماندگاری، جلوگیری از تغییر رنگ و بو، بهبود عملکرد نگهدارنده ها و حفظ یکنواختی محصول کمک می کند. این ماده نقش نگهدارنده ندارد، اما با حذف یون های فلزی، اثربخشی سیستم نگهدارنده را افزایش می دهد و احتمال رشد میکروبی ناشی از کاهش عملکرد نگهدارنده ها را کاهش می دهد.
دی سدیم EDTA یکی از پرکاربردترین عوامل کلاته کننده در فرمولاسیون انواع شوینده های خانگی و صنعتی است. این ماده با اتصال به یون های سختی آب مانند کلسیم و منیزیم، از تشکیل رسوب جلوگیری کرده و عملکرد سورفکتانت ها و سایر ترکیبات شوینده را بهبود می بخشد. به همین دلیل، شوینده ها در آب های سخت نیز قدرت پاک کنندگی مناسب خود را حفظ می کنند.
از دیگر مزایای استفاده از ادتا 2 سدیم در محصولات شوینده، جلوگیری از تغییر رنگ، کاهش کدورت فرمولاسیون و افزایش پایداری محصول در طول دوره نگهداری است. این ماده همچنین با غیرفعال کردن یون های فلزی مانند آهن و مس، از تجزیه برخی مواد فعال و کاهش اثربخشی نگهدارنده ها جلوگیری می کند.
دی سدیم EDTA در طیف گسترده ای از محصولات شوینده و پاک کننده مورد استفاده قرار می گیرد، از جمله:
میزان مصرف ادتا ۲ سدیم در محصولات شوینده به نوع فرمولاسیون، سختی آب، ترکیب سورفکتانت ها و عملکرد مورد انتظار بستگی دارد و معمولاً در مقادیر کم، اما با تأثیر قابل توجه بر پایداری و کارایی محصول استفاده می شود.
نکته فنی: برخلاف تصور رایج، دی سدیم EDTA خود یک ماده شوینده یا ضدعفونی کننده نیست. نقش اصلی آن حذف یون های فلزی مزاحم و ایجاد شرایط مناسب برای عملکرد بهتر سایر مواد اولیه موجود در فرمولاسیون است.
در صنایع دارویی، دی سدیم EDTA به عنوان یک ماده کمکی برای افزایش پایداری فرمولاسیون به کار می رود. بسیاری از مواد مؤثره دارویی در حضور یون های فلزی دچار تخریب یا کاهش اثربخشی می شوند. ادتا ۲ سدیم با تشکیل کمپلکس با این یون ها، از بروز چنین واکنش هایی جلوگیری می کند.
این ماده در برخی قطره های چشمی، محلول های تزریقی، فرآورده های موضعی و سایر اشکال دارویی مورد استفاده قرار می گیرد. انتخاب مقدار مصرف آن به نوع فرآورده، مسیر مصرف و الزامات دارونامه ای بستگی دارد.
یکی از کاربردهای مهم دی سدیم EDTA در سیستم های تصفیه آب و تأسیسات صنعتی، کنترل یون های فلزی محلول است. این ماده با کمپلکس کردن یون هایی مانند کلسیم، منیزیم، آهن و مس، از تشکیل رسوب، گرفتگی خطوط انتقال و کاهش راندمان تجهیزات جلوگیری می کند.
به همین دلیل، از EDTA دی سدیم در برخی سیستم های خنک کننده، بویلرها، تجهیزات صنعتی و فرمولاسیون مواد شوینده صنعتی استفاده می شود. البته انتخاب نوع عامل کلاته کننده باید بر اساس کیفیت آب و شرایط فرآیند انجام شود.
دی سدیم EDTA در بسیاری از صنایع شیمیایی به عنوان یک عامل کنترل کننده یون های فلزی استفاده می شود. حضور فلزات سنگین حتی در مقادیر کم می تواند باعث تغییر رنگ، کاهش پایداری یا ایجاد واکنش های ناخواسته در محصولات صنعتی شود. استفاده از دی سدیم EDTA این مشکلات را تا حد زیادی کاهش می دهد.
از مهم ترین کاربردهای صنعتی این ماده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
در هر یک از این صنایع، میزان مصرف و گرید مناسب دی سدیم EDTA بر اساس نوع فرمولاسیون، کیفیت مواد اولیه و شرایط فرآیند تعیین می شود.
ادتا ۲ سدیم به طور مستقیم نقش ماده مؤثره مراقبت از پوست را ندارد، اما یکی از ترکیبات پرکاربرد در فرمولاسیون محصولات پوستی محسوب می شود. این ماده با کاهش اثر یون های فلزی موجود در آب و مواد اولیه، به حفظ پایداری محصول و عملکرد بهتر سایر ترکیبات فعال کمک می کند.
به همین دلیل، دی سدیم EDTA در کرم ها، لوسیون ها، شوینده های صورت، ژل های پاک کننده و محصولات مراقبت از پوست استفاده می شود. این ترکیب معمولاً در غلظت های پایین مصرف می شود و در صورت استفاده مطابق استانداردهای آرایشی و بهداشتی، ایمنی مناسبی برای مصرف موضعی دارد. با این حال، انتخاب غلظت مناسب باید بر اساس فرمولاسیون و الزامات قانونی هر بازار انجام شود.
ادتا ۲ سدیم محلول در آب است که به دلیل پایداری شیمیایی، سازگاری با بسیاری از فرمولاسیون ها و توانایی اتصال به یون های فلزی، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.
مهمترین خواص ادتا 2 سدیم عبارتند از:
قدرت بالای کلاته کنندگی: توانایی تشکیل کمپلکس پایدار با یون های فلزی مانند کلسیم، منیزیم، آهن و مس.
حلالیت مناسب در آب: این ویژگی استفاده از دی سدیم EDTA را در فرمولاسیون های آبی آسان می کند.
پایداری شیمیایی مطلوب: در شرایط معمول نگهداری، پایداری مناسبی دارد و در بسیاری از فرمولاسیون ها عملکرد خود را حفظ می کند.
سازگاری با محدوده وسیعی از pH: در بسیاری از سیستم های آبی و فرمولاسیون های صنعتی قابل استفاده است، اگرچه عملکرد آن به شرایط فرمولاسیون بستگی دارد.
کاهش واکنش های ناشی از یون های فلزی: با حذف یون های فلزی مزاحم، احتمال اکسیداسیون، تغییر رنگ و کاهش کیفیت محصول را کاهش می دهد.
بهبود پایداری فرمولاسیون: حضور این ماده می تواند به حفظ کیفیت، یکنواختی و ماندگاری بسیاری از محصولات کمک کند.
مصرف در غلظت های پایین: معمولاً برای دستیابی به عملکرد مطلوب، مقادیر نسبتاً کمی از دی سدیم EDTA در فرمولاسیون استفاده می شود.
تماس ادتا 2 سدیم Disodium EDTA با پوست دست و چشم ها موجب تحریک آنها خواهد شد. در این صورت باید محل تماس با ماده شیمیایی را با آب، حداقل به مدت ۱۵ دقیقه، شستشو داد. محل نگهداری و ذخیره بسته بندی های مخصوص ادتا باید به دور از منابع تولید گرما و حرارت قرار داشته باشد. در صورت آتش سوزی، گازهای سمی و تحریک کننده تنفسی از این ماده در فضا پراکنده می شود.
ادتا 2 سدیم از نظر اشتعال پذیری در گرید A قرار دارد. برای خاموش کردن شعله هایی که ترکیب EDTA در آن وجود دارد. باید از کف دی اکسید کربن، کف خاموش کننده یا اسپری آب استفاده کرد. انبار ذخیره و نگهداری ادتا باید از تهویه مناسب برخوردار باشد. تا بتواند غبارات موجود در هوا را از انبار، حذف کند. بسته های این ماده باید به دور از تابش نور مستقیم خورشید، انبار شوند.
از تماس بسته ها با محیط های مرطوب، جداً خودداری شود. ادتا 2 سدیم در دمای اتاق، پایدار است و باید درب ظروف یا کیسه های حاوی این ماده، همیشه بسته باشد. در اثر تجزیه این ماده، سایر مواد شیمیایی خطرناک نظیر اکسیدهای نیتروژن، مونوکسید کربن، کف سمی و گازهای کربن دی اکسید، تولید می شوند. ترکیباتی نظیر اکسید کننده ها، بازهای قوی، آلومینیوم، مس، آلیاژهای مس و نیکل، با EDTA ناسازگار هستند.
| شرایط نگهداری | توصیه |
|---|---|
| دما | در محیط خنک و در دمای اتاق (حدود 15 تا 30 درجه سانتی گراد) نگهداری شود. |
| رطوبت | در محیط خشک و دور از رطوبت نگهداری شود. |
| نور | از تابش مستقیم نور خورشید محافظت شود. |
| بسته بندی | در ظروف یا کیسه های اصلی و کاملاً دربسته نگهداری شود. |
| تهویه | انبار دارای تهویه مناسب باشد. |
| مواد ناسازگار | از تماس با اسیدهای قوی و اکسید کننده های قوی جلوگیری شود. |
| شرایط انبار | دور از منابع حرارت، شعله و جرقه نگهداری شود. |
| ماندگاری | در صورت نگهداری صحیح و در بسته بندی اصلی، مطابق مدت زمان اعلام شده توسط تولید کننده قابل نگهداری است. |
جایگزین های ادتا 2 سدیم در صنایع مختلف می توانند شامل موارد زیر باشند:
گلوکونات سدیم: در برخی از کاربردهای صنعتی و غذایی به عنوان یک عامل کلاته کننده استفاده می شود.
سیترات سدیم: می تواند به عنوان یک جایگزین در محصولات غذایی و دارویی برای جلوگیری از اکسیداسیون و تثبیت کننده استفاده شود.
فسفات های سدیم: مانند تری پلی فسفات سدیم (STPP) که در شوینده ها و برخی از کاربردهای صنعتی به کار می رود.
گلوکونات کلسیم: در برخی موارد به جای EDTA برای کنترل سختی آب استفاده می شود.
انتخاب جایگزین مناسب بستگی به کاربرد خاص، خواص شیمیایی مورد نیاز و الزامات قانونی در صنعت مربوطه دارد. همچنین، ممکن است نیاز به آزمایش های بیشتر برای اطمینان از کارایی جایگزین ها باشد.
برای خرید ادتا دو سدیم و خرید ادتا 4 سدیم و دریافت اطلاعات بیشتر با شرکت آرکا شیمی گستر سپیدار وارد کننده مواد اولیه آرایشی بهداشتی و مواد اولیه شوینده ها با شماره های 02182801442 و 09026715830 در تماس باشید.
1. دی سدیم ادتا چیست و چه کاربردی دارد؟
دی سدیم ادتا یک عامل کی لیت ساز است که در محصولات آرایشی، بهداشتی و دارویی استفاده می شود. این ماده یون های فلزی را به خود متصل کرده و از فساد یا تغییر کیفیت محصول جلوگیری می کند. در شامپوها، کرم ها و داروها برای افزایش پایداری به کار می رود. همچنین در برخی درمان های پزشکی کاربرد دارد.
2. آیا دی سدیم ادتا برای پوست بی خطر است؟
دی سدیم ادتا در غلظت های پایین مورد استفاده در محصولات آرایشی معمولاً ایمن است. این ماده توسط سازمان های بهداشتی تأیید شده و به ندرت باعث تحریک پوست می شود. با این حال، در پوست های بسیار حساس ممکن است واکنش خفیف ایجاد کند. در صورت بروز حساسیت، استفاده را متوقف کنید.
3. چرا دی سدیم ادتا به محصولات آرایشی اضافه می شود؟
دی سدیم ادتا برای تثبیت فرمولاسیون محصولات آرایشی و جلوگیری از اکسیداسیون اضافه می شود. این ماده با خنثی سازی یون های فلزی، از تغییر رنگ، بو یا بافت محصول جلوگیری می کند. همچنین اثر نگهدارنده ها را تقویت می کند. در نتیجه، ماندگاری محصول افزایش می یابد.
4. آیا دی سدیم ادتا خوراکی است؟
دی سدیم ادتا در برخی محصولات غذایی به عنوان افزودنی (E385) برای حفظ کیفیت استفاده می شود. این ماده در مقادیر مجاز ایمن و توسط سازمان های بهداشتی تأیید شده است. با این حال، مصرف زیاد آن توصیه نمی شود. در محصولات غیرخوراکی، فقط برای مصارف خارجی مناسب است.
5. تفاوت دی سدیم ادتا و تتراسدیم ادتا چیست؟
دی سدیم ادتا در محصولات با pH پایین تر و تتراسدیم ادتا در محصولات با pH بالاتر استفاده می شود. هر دو کی لیت ساز هستند و یون های فلزی را غیرفعال می کنند، اما دی سدیم ادتا در فرمولاسیون های اسیدی رایج تر است. عملکرد آنها مشابه است. انتخاب نوع آن به فرمول محصول بستگی دارد.
6. آیا دی سدیم ادتا برای محیط زیست مضر است؟
دی سدیم ادتا به سختی زیست تخریب پذیر است و ممکن است در محیط زیست تجمع یابد. در غلظت های بالا می تواند برای موجودات آبزی مضر باشد. با این حال، در محصولات مصرفی غلظت آن پایین است. استفاده از محصولات با فرمولاسیون های سازگار با محیط زیست توصیه می شود.
7. چگونه دی سدیم ادتا را در محصولات شناسایی کنم؟
دی سدیم ادتا روی برچسب محصولات با نام “Disodium EDTA” یا “EDTA-2Na” ذکر می شود. اگر به مواد شیمیایی حساس هستید، محصولات بدون ادتا را انتخاب کنید. بررسی برچسب و مشورت با متخصص پوست مفید است. محصولات “ارگانیک” ممکن است فاقد این ماده باشند.
8. آیا دی سدیم ادتا باعث حساسیت پوستی می شود؟
دی سدیم ادتا به طور کلی ضدحساسیت است و به ندرت باعث تحریک پوست می شود. با این حال، در افراد با پوست بسیار حساس ممکن است واکنش خفیف ایجاد کند. تست پچ قبل از استفاده گسترده توصیه می شود. در صورت بروز قرمزی یا خارش، مصرف را متوقف کنید.
9. کاربرد دی سدیم ادتا در داروسازی چیست؟
دی سدیم ادتا در داروسازی برای تثبیت داروها و جلوگیری از واکنش های شیمیایی ناخواسته استفاده می شود. در درمان مسمومیت با فلزات سنگین، مانند سرب، به عنوان عامل کی لیت ساز کاربرد دارد. همچنین در برخی قطره های چشمی و پمادها یافت می شود. استفاده پزشکی آن تحت نظارت پزشک ایمن است.
10. آیا جایگزینی برای دی سدیم ادتا وجود دارد؟
جایگزین های دی سدیم ادتا شامل کی لیت سازهای طبیعی مانند اسید سیتریک، گلوکونات سدیم یا اسید فیتیک هستند. این مواد در محصولات ارگانیک و سبز محبوب ترند. انتخاب جایگزین به نوع محصول و نیازهای فرمولاسیون بستگی دارد. برچسب محصول را برای اطلاعات دقیق بررسی کنید.
منبع: pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
نوشته شده توسط: خانم مهندس سمانه مطهری
کارشناس شیمی محض با بیش از ۱۲ سال سابقه تخصصی در حوزه مواد اولیه صنایع دارویی، آرایشی بهداشتی و غذایی.
فارغ التحصیل کارشناسی شیمی محض و دارای گواهی دوره تضمین کیفیت از سازمان فنی و حرفه ای کشور و دوره تخصصی کروماتوگرافی (GC و HPLC) از دانشگاه مالک اشتر تهران.
دارای تجربه عملی در آنالیز مواد، تفسیر و ارزیابی گواهی های آنالیز (COA)، بررسی خلوص و تطابق با استانداردهای کیفی و کنترل کیفیت مواد اولیه.
سابقه همکاری با شرکت تولیدی امحا و فعالیت به عنوان مسئول فنی در شرکت های تولیدی آرایشی و بهداشتی.
آشنایی تخصصی با فرآیند تولید و فرمولاسیون شوینده های آرایشی و روند تولید در صنایع فرآورده های غذایی.
محتواهای منتشرشده بر پایه دانش علمی، تجربه عملی آزمایشگاهی و استانداردهای کیفی تدوین می شود.
aminvalipoor –
دی سدیم ادتا به عنوان نگهدارنده و تثبیت کننده استفاده می شود، کاملاً برای مو بی خطر است