اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یا ادتا چیست | انواع و کاربردها

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید چیست و چه کاربرد هایی دارد

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (Ethylenediaminetetraacetic acid) یا به اختصار EDTA با فرمول شیمیایی C₁₀H₁₆N₂O₈ یک ترکیب شیمیایی آلی است که به عنوان یک عامل کلاته کننده (chelating agent) قوی شناخته می شود. این ترکیب به دلیل توانایی بالای خود در تشکیل کمپلکس های پایدار با یون های فلزی چندظرفیتی، در کاربردهای متعدد علمی، صنعتی، پزشکی و زیست محیطی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

شکل	پودر کریستالی سفید یا کریستال های سوزنی
رنگ	سفید
بو	تقریباً بدون بو
مقدار pH	حدود ۲٫۲–۳٫۰
نقطه ذوب	۲۲۰–۲۴۰ درجه سانتی گراد
نقطه جوش	تجزیه قبل از جوش
نقطه اشتعال	ندارد
چگالی	۱٫۴۶–۱٫۵۷ گرم بر سانتیمتر مکعب
حلالیت در آب	کم

 

نقش های ادتا عبارتند از:

 

عامل کلات کننده (Chelating Agent)

افزایش پایداری فرمولاسیون (Stabilizer)

جلوگیری از اکسیداسیون (Antioxidant Synergist)

افزایش کارایی نگهدارنده ها (Preservative Booster)

جلوگیری از تغییر رنگ محصول

جلوگیری از تغییر بو

حفظ شفافیت محصول

جلوگیری از رسوب

افزایش پایداری رنگ

افزایش پایداری اسانس ها

افزایش پایداری روغن ها

افزایش پایداری امولسیون

بهبود عملکرد سورفکتانت ها

کاهش اثر سختی آب

بهبود کیفیت فرآیند تولید

محافظت از مواد مؤثره

افزایش سازگاری فرمول

کمک به حفظ کیفیت در طول نگهداری

 

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید چیست

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یک ترکیب آلی چنددندانه (Hexadentate Ligand) است که از چهار گروه کربوکسیلیک و دو اتم نیتروژن تشکیل شده و توانایی تشکیل کمپلکس های پایدار با یون های فلزی دو و سه ظرفیتی را دارد. این ماده معمولاً به صورت نمک های سدیم (دی سدیم یا تترا‌سدیم) یا نمک های دیگر عرضه می شود.

 

EDTA به دلیل داشتن چهار گروه کربوکسیل و دو اتم نیتروژن با جفت های الکترون آزاد، می تواند با یون های فلزی (مانند Ca²⁺، Mg²⁺، Fe³⁺، Pb²⁺، Cu²⁺ و غیره) کمپلکس های پایدار تشکیل دهد. این کمپلکس ها معمولاً به صورت حلقه ای (chelates) هستند که در آن یون فلزی توسط EDTA احاطه شده و به طور مؤثری از واکنش های شیمیایی دیگر جدا می شود. این خاصیت باعث می شود EDTA در حذف یا غیرفعال کردن یون های فلزی در محلول ها بسیار مؤثر باشد.

 

انواع اتیلن دی آمین تترا استیک اسید

 

اصطلاح اتیلن دی آمین تترا استیک اسید گاهی به اشتباه برای چند ماده مختلف به کار می رود، در حالی که در صنعت و بازار مواد اولیه، منظور می تواند خود اسید EDTA یا یکی از نمک های آن باشد. مهمترین انواع آن عبارتند از:

 

1. EDTA (Acid Form)

• نام شیمیایی: Ethylenediaminetetraacetic Acid
• فرمول: C₁₀H₁₆N₂O₈
• ویژگی: فرم اسیدی و خالص EDTA
• حلالیت: در آب حلالیت کمی دارد.
• کاربرد: بیشتر به عنوان ماده اولیه برای تولید نمک های EDTA و در برخی کاربردهای آزمایشگاهی استفاده می شود و مصرف صنعتی آن نسبت به نمک ها محدودتر است.

 

2. دی سدیم EDTA 

• نام رایج: EDTA 2Na
• فرمول: C₁₀H₁₄N₂Na₂O₈
• ویژگی: یکی از پرکاربردترین انواع EDTA با حلالیت مناسب در آب.
• کاربردها: محصولات آرایشی و بهداشتی، داروسازی، صنایع غذایی (در برخی کاربردهای مجاز)، شوینده ها

• مزیت: در pH اسیدی تا خنثی عملکرد مناسبی در کمپلکس کردن یون های فلزی دارد.

 

3. تترا سدیم EDTA 

• نام رایج: EDTA 4Na
• فرمول: C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈
• ویژگی: محلول آن pH قلیایی دارد و حلالیت آن از دی‌سدیم بیشتر است.
• کاربردها: شوینده های صنعتی و خانگی، پاک کننده های قلیایی، برخی محصولات مراقبت شخصی، تصفیه آب

• مزیت: در فرمولاسیون های قلیایی عملکرد بهتری نسبت به دی سدیم EDTA دارد.

 

4. تری سدیم EDTA (Trisodium EDTA)

• نام رایج: EDTA 3Na
• فرمول: C₁₀H₁₃N₂Na₃O₈
• ویژگی: از نظر pH و خواص، بین دی سدیم و تتراسدیم قرار می گیرد.
• کاربرد: نسبت به دو نوع قبل کمتر رایج است و در برخی فرمولاسیون های خاص استفاده می شود.

 

5. کلسیم دی سدیم EDTA

• نام رایج: CaNa₂EDTA
• فرمول: C₁₀H₁₂CaN₂Na₂O₈
• ویژگی: یون کلسیم از قبل در ساختمان مولکول قرار گرفته است.
• کاربردها: داروسازی، درمان مسمومیت با برخی فلزات سنگین مانند سرب (تحت نظر پزشک)، برخی کاربردهای غذایی به عنوان پایدارکننده مجاز

 

6. فریک سدیم EDTA

• نام رایج: NaFeEDTA
• ویژگی: کمپلکس آهن با EDTA.
• کاربردها: غنی سازی مواد غذایی با آهن، مکمل های تغذیه ای، کشاورزی در برخی فرمولاسیون ها

 

7. نمک های آمونیومی EDTA

نمک های آمونیومی نیز وجود دارند، از جمله:

• آمونیوم EDTA
• دی آمونیوم EDTA
• تری آمونیوم EDTA

 

8. شلات های فلزی EDTA

EDTA با بسیاری از یون های فلزی کمپلکس پایدار تشکیل می‌دهد. مهمترین آنها عبارت‌اند از:

• Fe-EDTA (آهن)
• Zn-EDTA (روی)
• Cu-EDTA (مس)
• Mn-EDTA (منگنز)
• Ca-EDTA (کلسیم)
• Mg-EDTA (منیزیم)

این ترکیبات به ویژه در کشاورزی، کودهای ریزمغذی، تصفیه آب و برخی فرآیندهای صنعتی کاربرد دارند.

 

 

مقایسه انواع اتیلن دی آمین تترا استیک اسید

 

تفاوت ادتا 2 سدیم (EDTA-2Na) و ادتا 4 سدیم (EDTA-4Na) در تعداد یون های سدیم متصل به مولکول و در نتیجه pH، حلالیت و کاربرد آنها است. ادتا دی سدیم (Na₂H₂EDTA) فقط دو گروه کربوکسیل از چهار گروه آن یونیزه شده و به سدیم متصل است؛ بنابراین هنوز دو هیدروژن اسیدی دارد و pH محلول آبی آن حدود 4.5 تا 5.5 (تقریباً خنثی تا کمی اسیدی) است.

 

به همین دلیل در pH فیزیولوژیک خون (حدود 7.4) به راحتی فعال می شود، کلسیم آزاد خون را سریع کیلیت می کند و مانع لخته شدن می شود. به همین علت ادتا دی سدیم (یا شکل پتاسیم آن) تنها نوعی است که برای لوله های خون گیری و آزمایش های هماتولوژی مجاز و استاندارد است. همچنین در داروهای چشمی، غذایی و موضعی استفاده می شود چون pH آن به بافت های زنده آسیب نمی رساند.

 

در مقابل، ادتا تتراسدیم (Na₄EDTA) هر چهار گروه کربوکسیل یونیزه شده و به سدیم متصل است؛ بنابراین هیچ هیدروژن اسیدی ندارد و pH محلول آن بسیار قلیایی و حدود 11 تا 12 است. این خاصیت قلیایی قوی باعث می شود در خون باعث همولیز شدید و تغییر مورفولوژی سلول ها شود، بنابراین به هیچ وجه در خون گیری و آزمایش های بالینی استفاده نمی شود. اما همین قلیایی بودن و حلالیت بسیار بالای آن در آب، آن را برای کاربردهای صنعتی و خانگی ایده آل کرده است: شوینده های لباسشویی و ظرفشویی، شامپو، صابون مایع، کرم ها، نرم کننده آب صنعتی و حذف رسوبات کلسیم و منیزیم.

 

ویژگی	Disodium EDTA	Tetrasodium EDTA
فرمول شیمیایی	C10H14N2Na2O8	C10H12N2Na4O8
تعداد یون های سدیم	یون سدیم 2	یون سدیم 4
PH محلول آبی 1%	حدود 4-6 اسیدی تا خنثی	حدود 10-12 قلیایی
شکل فیزیکی	پودر سفید کریستالی آبدار یا بدون آب	پودر سفید کریستالی آبدار یا بدون آب
حلالیت در آب	حلالیت بالا در آب، پایدارتر در محیط اسیدی	حلالیت خوب در آب، پایدارتر در محیط قلیایی
قابلیت کیلیت کردن	کیلیت کننده خوب	کیلیت کننده قوی
کاربردها	محصولات آرایشی، غذایی، دارویی، حفظ کننده، تثبیت کننده	شوینده، صابون، محصولات صنعتی، نرم کننده آب
مزایا	مناسب فرمولاسیون خنثی یا اسیدی، PH کمتر،	پایداری بالاتر در شوینده ها، موثرتر در حذف یون های فلزی
معایب	احتمال تاثیر کمتر در محیط قلیایی	احتمال تحریک پوست، نیاز به تنظیم PH
ایمنی	ایمن در غلظت کم	ایمن در غلظت کم
قیمت	معمولا ارزان تر	کمی گران تر

 

 

کاربردهای اتیلن دی آمین تترا استیک اسید

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید به دلیل توانایی بالای خود در تشکیل کمپلکس با یون های فلزی، کاربردهای گسترده ای در صنایع مختلف، پزشکی، کشاورزی و آزمایشگاه ها دارد.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در صنعت پزشکی و دارویی

 

• درمان مسمومیت با فلزات سنگین:

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید به ویژه در درمان مسمومیت با سرب (Lead Poisoning) از طریق کی لیت تراپی استفاده می شود. این ماده با اتصال به یون های فلزی مانند سرب، آنها را از بدن دفع می کند.
برای مسمومیت با سایر فلزات سنگین مانند جیوه و کادمیوم نیز کاربرد دارد.

 

• آنتی کوآگولانت (ضد انعقاد خون):

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در لوله های آزمایش خون به عنوان ضد انعقاد برای جلوگیری از لخته شدن خون و حفظ نمونه های پلاسما برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی (مانند آزمایش های هماتولوژی و شیمی بالینی) استفاده می شود.

 

• چشم پزشکی و دامپزشکی:

به عنوان آنتی کولاژناز در درمان زخم های قرنیه در حیوانات برای جلوگیری از تخریب کلاژن کاربرد دارد.

 

• فرمولاسیون های دارویی:

در تولید کرم ها، پمادها و محلول های دارویی به عنوان تثبیت کننده و عامل کیلیت کننده برای جلوگیری از تخریب مواد فعال توسط یون های فلزی.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در پزشکی برای جلوگیری از لخته شدن نمونه های خون و حذف کلسیم و سرب از بدن استفاده می شود. همچنین برای جلوگیری از تشکیل بیوفیلم (لایه نازک چسبیده به سطح) باکتری ها استفاده می شود. این یک نوع عامل کیلیت است. اسید ادتیک نیز نامیده می شود.

 

ادتا اساساً توسط بدن انسان متابولیزه نمی شود و به سرعت از طریق ادرار دفع می شود. حدود 50 درصد EDTA تزریقی داخل وریدی در عرض 1 ساعت و 90 درصد در عرض 7 ساعت دفع می شود. این ماده و کلات های فلزی آن به میزان قابل توجهی در غشای سلولی نفوذ نمی کنند. بنابراین، بیشتر اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در مایع خارج سلولی باقی می ماند تا زمانی که از طریق ادرار دفع شود.

 

ادتا از بدن، 95٪ از طریق کلیه ها و 5٪ توسط صفرا، همراه با فلزات و کلسیم یونی آزاد که در انتقال از طریق سیستم گردش خون متصل می شود، از بدن دفع می شود.

 

اتصال کاتیون های دو ظرفیتی و سه ظرفیتی توسط EDTA می تواند باعث کمبود مواد معدنی شود که به نظر می رسد مسئول تمام اثرات دارویی و سمی شناخته شده باشد. حساسیت به اثرات سمی آن، حداقل تا حدی به کمبود روی مربوط می شود.

 

ضد انعقاد اتیلن دی آمین تترا استیک اسید

 

لوله های خون گیری حاوی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید از پرکاربردترین تجهیزات در آزمایشگاه های تشخیص پزشکی هستند و بیشترین استفاده را در آزمایش های هماتولوژی (خون شناسی) دارند. این لوله ها با جلوگیری از لخته شدن خون، شرایط مناسبی را برای بررسی دقیق سلول های خونی و انجام آزمایش هایی مانند شمارش کامل سلول های خون (CBC) فراهم می کنند. با این حال، لوله های حاوی EDTA K2 و EDTA K3 از نظر ترکیب شیمیایی، نحوه قرارگیری ماده ضدانعقاد در لوله و تأثیر بر برخی نتایج آزمایشگاهی تفاوت هایی دارند؛ بنابراین انتخاب نوع مناسب آنها با توجه به نوع آزمایش اهمیت زیادی دارد.

 

EDTA با اتصال به یون های کلسیم موجود در خون، مانع از فعال شدن فرآیند انعقاد می شود. از آنجا که کلسیم یکی از عناصر ضروری برای تشکیل لخته خون است، حذف آن باعث می شود نمونه خون به صورت مایع باقی بماند و برای انجام آزمایش های مختلف، به ویژه آزمایش های خون شناسی، قابل استفاده باشد.

 

تفاوت اصلی بین EDTA K2 و EDTA K3 در تعداد یون های پتاسیم موجود در ساختار آنها و نحوه افزودن ماده ضدانعقاد به لوله است:

EDTA K2 (دی پتاسیم EDTA): این نوع حاوی دو یون پتاسیم است و معمولاً به صورت خشک و به شکل اسپری روی دیواره داخلی لوله پوشش داده می شود. به دلیل جلوگیری از رقیق شدن نمونه خون، در بسیاری از آزمایشگاه ها انتخاب استاندارد برای آزمایش های هماتولوژی محسوب می شود.

 

EDTA K3 (تری پتاسیم EDTA): این نوع حاوی سه یون پتاسیم است و اغلب به صورت محلول مایع در داخل لوله قرار می گیرد. وجود محلول مایع می تواند در برخی شرایط باعث رقیق شدن جزئی نمونه خون شود و به همین دلیل ممکن است بر برخی پارامترهای آزمایشگاهی تأثیر اندکی بگذارد.

 

کاربرد اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در دندانپزشکی

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یکی از پرکاربردترین مواد شیمیایی در اندودنتیکس (درمان ریشه دندان) است و به دلیل خاصیت کلات کنندگی، نقش مهمی در پاکسازی کانال ریشه و افزایش موفقیت درمان دارد.

 

• حذف لایه اسمیر (Smear Layer)

مهمترین کاربرد اتیلن دی آمین تترا استیک اسید، حذف لایه اسمیر است. هنگام تراشیدن کانال ریشه با فایل های دندانپزشکی، لایه ای از ذرات عاج، بافت پالپ و میکروارگانیسم ها روی دیواره کانال تشکیل می شود. محلول EDTA 17 درصد این لایه را حل کرده و منافذ عاج (توبول های عاجی) را باز می کند.

 

• آماده سازی کانال ریشه

EDTA با حل کردن بخش معدنی عاج، دیواره کانال را نرم تر می کند و عبور فایل های دندانپزشکی را آسان تر می سازد. این موضوع به ویژه در کانال های باریک یا کلسیفیه اهمیت زیادی دارد.

 

• افزایش نفوذ مواد ضدعفونی کننده

پس از حذف لایه اسمیر، محلول هایی مانند هیپوکلریت سدیم (NaOCl) بهتر به عمق توبول های عاج نفوذ کرده و باکتری ها را مؤثرتر از بین می برند.

 

• بهبود کیفیت پرکردگی کانال

باز شدن توبول های عاج باعث می شود سیلرها و مواد پرکننده ریشه اتصال بهتری با دیواره کانال برقرار کنند و احتمال نشت و شکست درمان کاهش یابد.

 

• حذف رسوبات معدنی

EDTA می تواند رسوبات کلسیمی و مواد معدنی داخل کانال را حل کند و در درمان دندان های دارای کلسیفیکاسیون مفید باشد.

 

 

آمپول اتیلن دی آمین تترا استیک اسید برای چشم

 

آمپول EDTA برای چشم معمولاً به محلول استریل دی سدیم EDTA (Disodium EDTA) اشاره دارد که توسط چشم پزشک برای درمان برخی بیماری های خاص قرنیه استفاده می شود. این دارو برای مصرف خانگی نیست و تنها در شرایط استریل و توسط متخصص به کار می رود.

 

• درمان کراتوپاتی نواری (Band Keratopathy)

مهمترین کاربرد EDTA در چشم، درمان کراتوپاتی نواری است. در این بیماری، رسوبات کلسیم روی سطح قرنیه تجمع پیدا می کنند و باعث درد، احساس جسم خارجی، کاهش شفافیت قرنیه و افت بینایی می شوند. EDTA با اتصال به یون های کلسیم (خاصیت کلات کنندگی)، این رسوبات را حل کرده و امکان برداشتن آنها را فراهم می کند.

 

• حذف رسوبات کلسیمی قرنیه

در برخی بیماری های چشمی یا پس از التهاب های مزمن، کلسیم در بافت قرنیه رسوب می کند. EDTA برای حذف این رسوبات و بهبود شفافیت سطح چشم استفاده می شود.

 

آمپول یا محلول EDTA قطره چشمی معمولی نیست و نباید خودسرانه داخل چشم استفاده شود. این فرآورده تنها برای انجام اقدامات درمانی توسط چشم پزشک در مراکز درمانی طراحی شده است و استفاده نادرست از آن می تواند به قرنیه آسیب برساند.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در صنایع غذایی

 

• نگهدارنده مواد غذایی:

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید به عنوان افزودنی غذایی (مانند E385) برای جلوگیری از اکسیداسیون و تغییر رنگ در محصولات غذایی مانند کنسرو میگو، قارچ کنسروی و سیب زمینی سرخ شده یخ زده استفاده می شود.
در نوشابه های حاوی اسید اسکوربیک و بنزوات سدیم برای جلوگیری از تشکیل بنزن (ماده سرطان زا) به کار می رود.

• کنترل ویسکوزیته:

در برخی محصولات غذایی برای بهبود قوام و پایداری محصول.

 

ادتا در مواد غذایی به عنوان نگهدارنده در بسیاری از غذاها مانند لوبیاهای خشک و کنسرو شده، سس مایونز و غذاهای دریایی کنسرو شده پخته شده برای حفظ طعم و رنگ استفاده می شود. استفاده از مواد نگهدارنده نیز باعث کاهش ضایعات مواد غذایی می شود. اشکال مختلفی از آن وجود دارد و آن چیزی که در غذاهای فرآوری شده اضافه می شود یک ترکیب آلی درجه غذایی است.

 

ادتا باعث افزایش ماندگاری محصول می شود و همچنین به حفظ طعم اصلی آن کمک می کند. محصولات کنسرو شده که شامل غذاهای دریایی و سبزیجات، نوشابه های گازدار، و ساندویچ های پخش شده مانند سس مایونز هستند، برخی از مواد غذایی رایج حاوی آن هستند.

 

شکلی از EDTA به نام آهن ادتا گاهی اوقات برای افزایش میزان آهن موجود در محصولات مبتنی بر غلات، از جمله میله های غلات و غلات صبحانه آماده استفاده می شود. هر محصول غلات غنی شده ممکن است حاوی آن باشد، زیرا به تثبیت ویتامین ها کمک می کند.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در صنایع آرایشی و بهداشتی

 

• محصولات مراقبت از پوست و مو:

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (به ویژه دی سدیم EDTA) در کرم های مرطوب کننده، لوسیون ها، شامپوها، رنگ مو، کرم های ضدآفتاب و پاک کننده ها به عنوان تثبیت کننده و عامل کی لیت کننده برای جلوگیری از اثر یون های فلزی بر پایداری محصول استفاده می شود.

• افزایش ماندگاری محصولات:

با مهار یون های فلزی، از اکسیداسیون و فساد محصولات آرایشی جلوگیری می کند.

 

EDTA یکی از کلاته کننده های رایج در فرمولاسیون شامپو است. اگر می خواهید با نقش سایر گروه های مواد اولیه نیز آشنا شوید، مقاله مواد مورد استفاده در تولید شامپو را از دست ندهید.

 

 

کاربرد صنعتی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید

 

• تصفیه آب و کاهش سختی آب:

برای حذف یون های کلسیم (Ca²⁺) و منیزیم (Mg²⁺) در کاربردهای شستشو، دیگ های بخار و تصفیه آب استفاده می شود تا از تشکیل رسوبات آهکی جلوگیری کند.

 

• صنعت نساجی:

برای جلوگیری از تغییر رنگ محصولات رنگی ناشی از ناخالصی های فلزی در فرآیند رنگرزی.

 

• صنعت کاغذ و خمیر کاغذ:

به عنوان عامل کی لیت کننده برای کنترل یون های فلزی که می توانند فرآیند تولید را مختل کنند.

 

• صنعت سیمان:

برای تعیین میزان آهک و منیزیم آزاد در سیمان و کلینکر.

 

• آبکاری فلزات:

در فرآیندهای آبکاری برای کنترل یون های فلزی و بهبود کیفیت پوشش.

 

• تصفیه پساب و شیرابه:

برای حذف فلزات سنگین از شیرابه زباله های جامد شهری و پساب های صنعتی استفاده می شود، که به کاهش آلودگی محیط زیست کمک می کند.

 

• صنعت عکاسی:

در فرآیندهای توسعه فیلم برای کنترل یون های فلزی.

 

• مدیریت فلزات در محیط زیست:

برای حذف فلزات سنگین از محیط های آلوده مانند خاک و آب های زیرزمینی.

 

• صنعت نفت و گاز:

در فرآیندهای استخراج و پالایش برای کنترل یون های فلزی و جلوگیری از خوردگی.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در کشاورزی

 

• کودهای میکرو مغذی:

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید به عنوان کی لیت کننده در کودهای حاوی فلزات (مانند آهن، روی، منگنز) برای افزایش جذب این عناصر توسط گیاهان استفاده می شود.

• مدیریت خاک:

برای حذف فلزات سنگین از خاک های آلوده و بهبود کیفیت خاک.

 

کاربرد اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در آزمایشگاه

 

• شیمی تجزیه:

در تیتراسیون کمپلکسومتری برای اندازه گیری سختی آب (کلسیم و منیزیم) یا تعیین غلظت یون های فلزی.
به عنوان عامل ماسک کننده برای جلوگیری از تداخل یون های فلزی در تجزیه و تحلیل شیمیایی.

• بیوشیمی و زیست مولکولی:

برای غیرفعال سازی آنزیم های وابسته به فلز و جلوگیری از آسیب به DNA یا پروتئین ها در تحقیقات.

• الکتروفورز و کروماتوگرافی:

در جداسازی پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک به عنوان عامل کی لیت کننده.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در آزمایشگاه با حذف یا کیل کردن کلسیم از خون، لخته شدن خون را مهار می کند. مهم ترین مزیت آن، این است که سلول های خونی را مخدوش نمی کند و آن را برای اکثر آزمایشات هماتولوژیکی ایده آل می کند. باعث نتایج اشتباه شمارش پلاکت توسط آنالایزرهای هماتولوژیک خودکار می شود که تعداد پلاکت های پایینی را نشان می دهد.

 

در آزمایشگاه، ادتا به طور گسترده برای مهار یون های فلزی استفاده می شود: در بیوشیمی و زیست شناسی مولکولی، تخلیه یون معمولاً برای غیرفعال کردن آنزیم های وابسته به فلز، یا به عنوان سنجشی برای واکنش پذیری آنها یا برای سرکوب آسیب به DNA، پروتئین ها و پلی ساکاریدها استفاده می شود.

 

همچنین به عنوان یک بازدارنده انتخابی در برابر آنزیم های هیدرولیزکننده dNTP (Taq polymerase، dUTPase، MutT آرژیناز کبدی و پراکسیداز ترب کوهی مستقل از کیلاسیون یون فلزی عمل می کند. این یافته ها بازاندیشی در مورد استفاده از EDTA به عنوان یک جاذب یون فلزی غیرفعال بیوشیمیایی در آزمایشات آنزیمی را ترغیب می کند.

 

در شیمی تجزیه، در تیتراسیون های کمپلکس سنجی و تجزیه و تحلیل سختی آب یا به عنوان یک عامل پوشش دهنده برای جداسازی یون های فلزی که در تجزیه و تحلیل ها تداخل دارند، استفاده می شود.

 

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در تولید نوشابه

 

صنعت نوشابه مطمئناً نمی تواند بدون اتیلن دی آمین تترا استیک اسید کار کند. برای محافظت از طعم و رنگ نوشیدنی به آن اضافه می شود. این تضمین می کند که نوشیدنی تا زمانی که در بطری باز نشود طعم خود را از دست نمی دهد.

 

نوشابه های گازدار حاوی بنزوات سدیم و اسید اسکوربیک به ویژه حاوی این ماده هستند. اسید اسکوربیک هنگامی که با بنزوات سدیم ترکیب شود بنزن تولید می کند که برای انسان سرطان زا تلقی می شود. اما در حضور این ماده میزان بنزن تشکیل شده بسیار کمتر است که ناچیز است.

 

تعداد کمی از نوشیدنی های گازدار تولید شده تحت کوکاکولا و پپسی کو حاوی این ماده هستند. چه شبنم کوهی، چه فانتا با طعم میوه یا رژیم غذایی ۷-UP، این نوشیدنی ها حاوی EDTA هستند.

 

در بین نوشیدنی های الکلی، آبجو حاوی ادتا است. در آبجو، مانند یک عامل ضد جوش عمل می کند که به حداقل رساندن فوران پس از باز کردن بطری کمک می کند. افزودن آن یکی از اقداماتی است که برای جلوگیری یا جلوگیری از فوران در هنگام باز کردن بطری انجام می شود.

 

حتی نوشیدنی های الکلی مقطر مانند ویسکی، ودکا، رام و براندی حاوی آن هستند. در این نوشیدنی ها به عنوان یک عامل شفاف کننده عمل می کند. رنگ و کدورت نوشیدنی به دلیل وجود آن، ثابت است.

 

بیشتر بخوانید: کاربرد سدیم هگزا متا فسفات در صنعت

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در چاشنی ها و طعم دهنده ها

 

چاشنی ها یا تقویت‌ کننده های طعم مانند سس مایونز، سس کچاپ، مربا و سس نیز با اتیلن دی آمین تترا استیک اسید اضافه می شوند تا ماندگاری بیشتری داشته باشند. پس این محصولاتی که ماه ها بدون خراب شدن در قفسه می بینید به دلیل وجود ادتا در آنها است. این محصولات، از جمله پنیر و کره تجاری، به عنوان اسپرد ساندویچ نیز عمل می کنند. آنها از این افزودنی غذایی عاری نیستند. سس های سالاد تجاری که اغلب به پاستا، برنج و سالاد برای افزایش طعم اضافه می شوند، حاوی این ماده نیز هستند.

 

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در محصولات کنسروی

 

محصولات کنسرو شده ای که آماده خدمت هستند نیز از اضافه شدن ادتا در امان نمانده اند. غذاهای دریایی کنسرو پخته شده؛ ماهی، میگو، گوشت خرچنگ یا صدف حاوی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید هستند. این به مهار رشد استروویت، کریستال هایی که شامل آمونیوم، منیزیم و فسفات هستند، کمک می کند. این مواد ترکیبات طبیعی ماهی هستند، اما در حین گرم کردن و کنسرو کردن، کریستال می شوند.

 

اگرچه این کریستال ها که شبیه به تکه های شیشه شکسته به نظر می رسند جای نگرانی ندارند، اما ممکن است در طعم و مزه محصول کنسرو شده اختلال ایجاد کنند. از این رو، برای جلوگیری از رشد ساختار کریستالی استروویت اضافه می شود. رنگ های مصنوعی اغلب برای افزایش جذابیت بصری غذاهای دریایی کنسرو شده اضافه می شود. افزودن آن همچنین به جلوگیری از تغییر رنگ کمک می کند و به حفظ طعم غذاهای دریایی کنسرو شده کمک می کند. صدف های کنسرو شده، از جمله میگو و صدف، اغلب حاوی این ماده، برای جلوگیری از تغییر رنگ هستند.

 

این ماده همچنین به جلوگیری از غلیظ شدن شیر تغلیظ شده کمک می کند، رنگ پودر تخم مرغ خشک را حفظ می کند و طعم شیر را حفظ می کند. به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل می کند تا گوشت بسته بندی شده به دلیل تماس با اکسیژن قهوه ای نشود. سبزیجات کنسرو پخته شده شامل لوبیا، نخود، کلم، ذرت، قارچ، هویج، مارچوبه، گوجه فرنگی و کنگر فرنگی نیز دارای EDTA هستند. این به محافظت از رنگ طبیعی، طعم و کیفیت کلی غذا کمک می کند.

 

این ماده به عنوان یک عامل جدا کننده عمل می کند، به این معنی که فلز موجود در قوطی را می چسباند یا جدا می کند و از واکنش آن با مواد غذایی که باعث تغییر رنگ یا تخریب غذا می شود، جلوگیری می کند. بنابراین، چه زمانی که لوبیای لیما قرمز، صورتی یا خشک را انتخاب کنید، به احتمال زیاد حاوی آن هستند. میوه ها و سبزیجات فرآوری شده، مانند قارچ های کنسرو شده، ممکن است حاوی آن باشند.

 

با هر اثر فلزی که از پردازش یا نگهداری در ظروف فلزی در مواد غذایی باقی می ماند متصل می شود و از شکسته شدن رنگ های مصنوعی یا فاسد شدن یا تغییر رنگ سریع تر مواد غذایی جلوگیری می کند. میوه ها و سبزیجاتی که گاهی حاوی آن هستند عبارتند از: سیب زمینی منجمد، موز خشک و کنسرو لوبیا.

 

 

کاربرد اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در شوینده

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یک عامل کیلیت است که از اتصال مواد شوینده ما به عناصر معدنی موجود در آب جلوگیری می کند. عامل کیلیت یک ترکیب نرم کننده آب است که مواد معدنی مانند کلسیم و منیزیم را از بین می برد و تغییر رنگ زرد در لباس های شسته شده را کاهش می دهد. این ماده ترکیبی از چندین نمک و مواد مرتبط است. دی سدیم در مرطوب کننده ها، محصولات مراقبت از پوست و محصولات پاک کننده مانند شوینده های لباسشویی استفاده می شود.

 

به زبان ساده، به نرم شدن آب سخت کمک می کند. همانطور که آب مسیر خود را در چرخه شستشو طی می کند، ذرات فلزی مانند کلسیم و آهن را جذب می کند. این ذرات فلزی می توانند آب را سخت کنند، این مشکل ساز است زیرا آب سخت لباس های شما را تمیز نمی کند. این ماده آب را نرم می کند و میزان چسبندگی کف صابون را کاهش می دهد تا لباس های شما را بهتر تمیز کند.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در شامپو

 

نقش ادتا در شامپو می تواند علاوه بر یون های فلزی، به از بین بردن آلاینده های اضافی از مو، مانند کثیفی، روغن ها و تجمع محصولات کمک کند. از آنجایی که شامپوهای شفاف کننده به منظور از بین بردن رسوب و ایجاد احساس تمیزی و تجدید موها هستند، این امر آن را به یک جزء موثر تبدیل می کند.

 

از آنجایی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید که به از بین بردن ناخالصی ها و افزایش اثربخشی سایر مواد شیمیایی کمک می کند، دی سدیم، یک عنصر ارزشمند در محصولات مراقبت از مو است. افرادی که از محصولاتی استفاده می‌کنند که می توانند روی موها و پوست سرشان رسوب کنند یا در مکان هایی با آب سخت زندگی می کنند، می توانند بیشترین بهره را از آن ببرند.

 

شامپوهای شفاف کننده که برای از بین بردن رسوب از مو و پوست سر ساخته می شوند، اغلب حاوی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید هستند. افرادی که به طور مکرر از محصولات مراقبت از مو استفاده می کنند، آب سخت دارند یا در استخرهای کلر شنا می کنند، می توانند بیشترین بهره را از این شامپوها ببرند.

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید می تواند با از بین بردن رسوبات و مواد معدنی موجود در مو و پوست سر، به سایر محصولات مراقبت از مو، مانند نرم کننده ها و کمک های حالت دهنده، کمک کند. دلیل این امر این است که تجمع مواد معدنی مانع از جذب و اثر بخشی این محصولات می شود.

 

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در صابون سازی

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید در حین صابون سازی به روغن ها و سود سوزآور اضافه می شود تا از کپک زدن صابون ها و تولید کف جلوگیری شود. حذف یون های فلزی و مواد معدنی آزاد مزایای متعددی دارد. اولا، صابون سازی موفقیت آمیز را تضمین می کند. سپس با عمل به عنوان یک آنتی اکسیدان فرمول ها را تثبیت می کند و بنابراین از تغییر رنگ، بافت و عطر جلوگیری می کند. در نهایت، سختی آب را کاهش می دهد که احساس نرمی به پوست می دهد.

 

 

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید برای پوست

 

کاربردهای ادتا برای پوست نیز شامل تسهیل جذب مواد مغذی حیاتی در لایه های عمیق پوست است. این ماده یون های فلزی و رادیکال های آزاد را جذب می کند و پوست را از مواد ناخواسته عاری می کند. این ویژگی فضای کافی را برای نفوذ مواد مغذی از طریق پوست فراهم می کند.

 

علاوه بر این که برای پوست ما مفید است، برای محصولات پوستی که استفاده می کنیم نیز مفید است. پایداری محصولات را افزایش می دهد و به توزیع یکنواخت محصول در سراسر سطح کمک می کند. بنابراین، به طور غیرمستقیم به پوست کمک می کند تا از مزایای محصول به طور کامل استفاده کند. استفاده بیش از حد از شستشوی صورت مراقبت روزانه یا صابون های حاوی این ترکیب می تواند پوست شما را خشک کند.

 

محصولات مراقبت از پوست حاوی این ماده، در صورت تماس با چشم ممکن است باعث تحریک شدید چشم شما شوند. هنگام استفاده از محصولات حاوی مواد شیمیایی روی پوست ترک خورده، می تواند باعث خارش یا عفونت غیرقابل تحمل شود. اتیلن دی آمین تترا استیک اسید یک اسید محلول در آب است که یک تثبیت کننده امولسیونی قوی با خواص کیلیت است. با اتصال به یون های فلزی در محلول عمل می کند و آنها را غیر فعال می کند. در مراقبت از پوست، این به جلوگیری از خراب شدن فرمولاسیون های آرایشی و سایر محصولات مراقبت شخصی، مانند لوسیون ها و کرم ها کمک می کند.

 

از یکپارچگی محصولات مراقبت از پوست در برابر تغییرات ناخواسته قوام، تغییرات pH، تغییر بو یا تغییرات بافت محافظت می کند. علاوه بر این، هنگام اتصال با کلسیم، آهن، یا منیزیم، باعث افزایش توانایی کف کردن و تمیز کردن می شود.

 

منابع معتبر جهانی و استانداردهای اتیلن دی آمین تترا استیک اسید