مواد اولیه تولید ضد آفتاب چیست؟ معرفی انواع فیلتر UV و ترکیبات فرمولاسیون

مواد اولیه تولید ضد آفتاب چیست؟ معرفی انواع فیلتر UV و ترکیبات فرمولاسیون

مشاوره آنلاین

سوال یا درخواست مشاوره خود را بنویسید. پاسخ از طریق ایمیل و بخش نظرات ارسال خواهد شد.

تولید ضد آفتاب به ترکیب مجموعه ای از مواد اولیه با عملکردهای متفاوت نیاز دارد. فیلترهای فرابنفش (UV Filters) وظیفه محافظت از پوست در برابر اشعه UVA و UVB را بر عهده دارند؛ اما عملکرد محصول نهایی تنها به این ترکیبات وابسته نیست. حلال ها، امولسیفایرها، روغن ها و نرم کننده ها، غلظت دهنده ها، فیلم سازها و پایدارکننده ها نیز در شکل گیری بافت، پایداری، پخش یکنواخت و ماندگاری ضد آفتاب نقش دارند.

 

در این مقاله، مهمترین مواد اولیه تولید ضد آفتاب را بر اساس نقش آنها در فرمولاسیون معرفی می کنیم؛ از انواع فیلترهای UV و حلال های مورد استفاده تا امولسیفایرها، نرم کننده ها، غلظت دهنده ها و افزودنی های عملکردی. همچنین به درصد مصرف، محدودیت های انتخاب مواد، نکات فنی فرمولاسیون و آزمون های کنترل کیفیت محصول نهایی می پردازیم.

 

فهرست مطالب

مواد اولیه تولید ضد آفتاب شامل چه ترکیباتی هستند؟

 

مواد اولیه مورد استفاده در تولید ضد آفتاب را می توان بر اساس عملکرد آنها در فرمولاسیون به چند گروه اصلی تقسیم کرد. هر گروه وظیفه مشخصی دارد؛ از جذب یا تضعیف تابش فرابنفش گرفته تا ایجاد بافت مناسب، حفظ پایداری امولسیون و افزایش ماندگاری محصول روی پوست.

 

گروه مواد اولیه نقش در فرمولاسیون نمونه مواد
فیلترهای UV محافظت در برابر اشعه فرابنفش زینک اکساید، تیتانیوم دی اکساید، آووبنزون
حلال ها و حامل ها حل کردن فیلترهای آلی و انتقال آنها به فاز مناسب C12-15 آلکیل بنزوات، دی بوتیل آدیپات
امولسیفایرها ایجاد و تثبیت امولسیون آب و روغن گلیسریل استئارات، ستئاریل گلوکوزاید
روغن ها و نرم کننده ها بهبود پخش پذیری و احساس محصول روی پوست کاپریلی کاپریک تری گلیسیرید، اسکوالان
سیلیکون ها بهبود لغزندگی و ویژگی های حسی دایمتیکون، فنیل تری متیکون
غلظت دهنده ها تنظیم ویسکوزیته و کنترل پایداری فیزیکی کربومر، زانتان گام، HEC
فیلم سازها کمک به تشکیل لایه یکنواخت و افزایش مقاومت در برابر آب VP/هگزادسن کوپلیمر، تری متیل سیلوکسی سیلیکات
مرطوب کننده ها حفظ رطوبت و بهبود حس پوستی گلیسیرین، پروپیلن گلیکول
نگهدارنده ها کنترل رشد میکروارگانیسم ها فنوکسی اتانول، اتیل هگزیل گلیسیرین
آنتی اکسیدان ها کاهش اکسیداسیون اجزای حساس فرمولاسیون توکوفرول، BHT
کلاته کننده ها مهار یون های فلزی و کمک به پایداری ادتا 2 سدیم، سدیم فیتات
تنظیم کننده های pH تنظیم اسیدیته فرمولاسیون اسید سیتریک، ترومتامین
رنگدانه ها ایجاد رنگ و پوشش ظاهری اکسیدهای آهن، میکا
افزودنی های مراقبتی تکمیل ویژگی های مراقبت از پوست نیاسینامید، پانتنول، آلانتوئین

 

فیلترهای UV مورد استفاده در تولید ضد آفتاب
فیلترهای UV مورد استفاده در تولید ضد آفتاب

 

فیلترهای UV مورد استفاده در تولید ضد آفتاب

 

فیلترهای فرابنفش (UV Filters) ترکیبات فعالی هستند که با جذب، بازتاب و پراکندگی بخشی از تابش فرابنفش، میزان رسیدن این پرتوها به پوست را کاهش می دهند. این مواد مهمترین اجزای عملکردی ضد آفتاب محسوب می شوند و انتخاب آنها بر میزان محافظت محصول در برابر اشعه UVA و UVB تأثیر مستقیم دارد. فیلترهای مورد استفاده در تولید ضد آفتاب از نظر ماهیت شیمیایی به دو گروه اصلی تقسیم می شوند:

 

  • فیلترهای معدنی (Inorganic UV Filters): مانند زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید که ذرات جامد معدنی هستند و از طریق جذب و همچنین پراکندگی و بازتاب بخشی از تابش فرابنفش عمل می کنند.
  • فیلترهای آلی (Organic UV Filters): ترکیبات آلی هستند که با جذب انرژی پرتوهای فرابنفش و آزادسازی آن از مسیرهای فیزیکی و شیمیایی مناسب، شدت تابش عبوری را کاهش می دهند.

 

هیچ فیلتر منفردی الزاماً تمام محدوده UVA و UVB را با عملکرد مطلوب پوشش نمی دهد. به همین دلیل، در بسیاری از فرمولاسیون ها از ترکیب چند فیلتر استفاده می شود تا پوشش طیفی مناسب تر، پایداری نوری بهتر و عملکرد محافظتی مطلوب تری به دست آید.

 

فیلترهای معدنی ضد آفتاب

فیلترهای معدنی (Mineral UV Filters) از ذرات جامد معدنی تشکیل شده اند که با جذب و پراکندگی تابش فرابنفش، از عبور بخشی از اشعه UVA و UVB به پوست جلوگیری می کنند. دو ماده اصلی مورد استفاده در این گروه، زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید هستند. این فیلترها به دلیل ماهیت معدنی، حلالیت بسیار کمی در آب و روغن دارند و برخلاف بسیاری از فیلترهای آلی، به صورت محلول وارد فرمولاسیون نمی شوند. بنابراین، کیفیت پراکنش ذرات، جلوگیری از تجمع آنها و حفظ توزیع یکنواخت در محصول اهمیت زیادی دارد.

 

زینک اکساید (Zinc Oxide)

زینک اکساید با فرمول شیمیایی ZnO یکی از مهمترین فیلترهای معدنی مورد استفاده در ضد آفتاب است. این ماده قابلیت محافظت در برابر محدوده گسترده ای از اشعه فرابنفش، شامل UVA و UVB را دارد و به همین دلیل در تولید ضد آفتاب های مینرال و هیبریدی کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. ویژگی های مهم زینک اکساید در فرمولاسیون ضد آفتاب عبارتند از:

  • پوشش طیفی گسترده در محدوده UVA و UVB
  • پایداری نوری مناسب در شرایط کاربردی
  • امکان استفاده در فرمولاسیون های مینرال و ترکیبی
  • قابلیت عرضه در گریدهای مختلف با اندازه ذرات و پوشش سطحی متفاوت
  • ایجاد رنگ سفید و احتمال باقی ماندن رد سفید روی پوست، به ویژه در غلظت های بالا یا پراکنش نامناسب

 

تیتانیوم دی اکساید (Titanium Dioxide)

تیتانیوم دی اکساید با فرمول شیمیایی TiO₂ دومین فیلتر معدنی مهم در تولید ضد آفتاب است. این ماده به دلیل ضریب شکست بالا و توانایی جذب و پراکندگی تابش فرابنفش، در فرمولاسیون محصولات محافظت کننده از پوست کاربرد دارد. تیتانیوم دی اکساید عمدتاً در محدوده UVB و بخش کوتاه موج UVA عملکرد مناسبی دارد؛ بنابراین، برای دستیابی به محافظت گسترده در برابر UVA و UVB ممکن است در کنار زینک اکساید یا سایر فیلترهای مناسب استفاده شود.

 

ویژگی های مهم این ماده عبارتند از:

  • عملکرد مناسب در کاهش عبور اشعه UVB
  • پوشش بخشی از محدوده UVA، به ویژه UVA2
  • پایداری نوری مناسب در گریدهای طراحی شده برای کاربرد ضدآفتاب
  • قدرت پوشانندگی و ایجاد رنگ سفید
  • کاربرد در ضد آفتاب های مینرال، هیبریدی و برخی محصولات آرایشی رنگی

 

فیلترهای آلی ضد آفتاب

فیلترهای آلی (Organic UV Filters) گروه گسترده ای از ترکیبات شیمیایی هستند که با جذب انرژی تابش فرابنفش، میزان عبور اشعه به پوست را کاهش می دهند. این مواد معمولاً در فاز روغنی یا آبی فرمولاسیون حل می شوند و بسته به ساختار مولکولی، محدوده مشخصی از طول موج های فرابنفش را جذب می کنند. فیلترهای آلی از نظر محدوده جذب به سه گروه اصلی تقسیم می شوند: فیلترهای عمدتاً UVB، فیلترهای عمدتاً UVA و فیلترهای با پوشش گسترده UVA و UVB. در بسیاری از فرمولاسیون ها، ترکیب چند فیلتر با محدوده جذب متفاوت ضروری است تا پوشش طیفی مناسب تری ایجاد شود.

 

فیلترهای آلی با عملکرد غالب در محدوده UVB:

این ترکیبات عمدتاً برای کاهش عبور اشعه UVB استفاده می شوند. UVB نقش مهمی در ایجاد آفتاب سوختگی و آسیب های ناشی از تابش خورشید دارد.

 

نام ماده نام INCI ویژگی و کاربرد
اتیل هگزیل متوکسی سینامات Ethylhexyl Methoxycinnamate فیلتر UVB با نام رایج اکتینوکسات (Octinoxate)
اتیل هگزیل سالیسیلات Ethylhexyl Salicylate فیلتر UVB روغن دوست که با نام اکتالیسالات (Octisalate) نیز شناخته می شود
هموسالات Homosalate فیلتر روغن دوست UVB
اتیل هگزیل تریازون Ethylhexyl Triazone فیلتر UVB با قدرت جذب بالا
فنیل بنزیمیدازول سولفونیک اسید Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid فیلتر UVB محلول در آب که با نام Ensulizole شناخته می شود
پلی سیلیکون 15 Polysilicone-15 فیلتر سیلیکونی آلی با عملکرد غالب UVB
دی اتیل هگزیل بوتامیدو تریازون Diethylhexyl Butamido Triazone فیلتر UVB با قدرت جذب بالا و حلالیت روغنی

 

در میان این مواد، اتیل هگزیل تریازون و دی اتیل هگزیل بوتامیدو تریازون به دلیل قدرت جذب بالای UVB در غلظت های نسبتاً پایین مورد توجه فرمولاتورها قرار دارند. البته میزان مصرف مجاز آنها به مقررات بازار هدف وابسته است.

 

فیلترهای آلی با عملکرد غالب در محدوده UVA

اشعه UVA به لایه های عمیق تر پوست نفوذ می کند و در فرایندهای مرتبط با پیری نوری پوست و آسیب های ناشی از تابش طولانی مدت نقش دارد. به همین دلیل، استفاده از فیلترهای اختصاصی UVA برای دستیابی به محافظت طیف گسترده اهمیت دارد.

 

نام ماده نام INCI ویژگی و کاربرد
آووبنزون Butyl Methoxydibenzoylmethane فیلتر UVA با پوشش UVA1 و UVA2
دی اتیل آمینو هیدروکسی بنزوئیل هگزیل بنزوات Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate فیلتر UVA با نام تجاری رایج Uvinul A Plus
ترفتالیدن دی کامفور سولفونیک اسید Terephthalylidene Dicamphor Sulfonic Acid فیلتر محلول در آب با پوشش گسترده UVA که با نام Ecamsule شناخته می شود

 

آووبنزون یکی از فیلترهای شناخته شده UVA است و در بسیاری از فرمولاسیون های ضدآفتاب کاربرد دارد. با این حال، پایداری نوری آن در ترکیب با سایر فیلترها باید بررسی شود؛ زیرا برخی ترکیبات می توانند بر رفتار نوری و پایداری آن تأثیر بگذارند. دی اتیل آمینو هیدروکسی بنزوئیل هگزیل بنزوات نیز به دلیل جذب قوی در محدوده UVA1، گزینه مهمی در طراحی ضدآفتاب های طیف گسترده محسوب می شود.

 

فیلترهای آلی با پوشش گسترده UVA و UVB

این گروه از فیلترها توانایی جذب در بخش های مختلف طیف فرابنفش را دارند و می توانند در طراحی فرمولاسیون های با محافظت گسترده نقش مهمی ایفا کنند.

 

نام ماده نام INCI ویژگی و کاربرد
بیس اتیل هگزیلوکسی فنول متوکسی فنیل تریازین Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine فیلتر طیف گسترده با نام BEMT یا Tinosorb S
متیلن بیس بنزوتریازولیل تترا‌متیل بوتیل فنول Methylene Bis-Benzotriazolyl Tetramethylbutylphenol فیلتر طیف گسترده با نام MBBT یا Tinosorb M
درومِتریزول تری سیلوکسان Drometrizole Trisiloxane فیلتر طیف گسترده با نام تجاری Mexoryl XL

 

BEMT یکی از فیلترهای مهم در فرمولاسیون های پیشرفته ضدآفتاب است که محدوده گسترده ای از UVA و UVB را پوشش می دهد و از پایداری نوری مناسبی برخوردار است. MBBT نیز از فیلترهای آلی ذره ای محسوب می شود. این ماده برخلاف بسیاری از فیلترهای آلی متداول، به شکل محلول مولکولی ساده در فرمولاسیون حضور ندارد و به صورت ذرات ریز پراکنده می شود. بنابراین، کیفیت دیسپرس شدن آن در محصول اهمیت دارد. Drometrizole Trisiloxane نیز به دلیل ساختار ویژه خود، هم ویژگی جذب گسترده UV و هم سازگاری مناسبی با برخی سیستم های سیلیکونی دارد.

 

سایر فیلترهای آلی و ترکیبات مورد استفاده در برخی بازارها:

علاوه بر مواد معرفی شده، ترکیبات دیگری نیز در فرمولاسیون ضدآفتاب یا فهرست های مقرراتی برخی کشورها دیده می شوند:

 

نام ماده نام INCI توضیح
بنزوفنون-3 Benzophenone-3 فیلتر آلی UVA و UVB با نام Oxybenzone
بنزوفنون-4 Benzophenone-4 فیلتر محلول در آب با عملکرد عمدتاً UVB و بخشی از UVA
سولیسوبنزون Sulisobenzone فیلتر آلی محلول در آب
دی اکسی بنزون Dioxybenzone فیلتر آلی با جذب UVA و UVB
مرا‌دیمات Meradimate فیلتر UVA با نام INCI برابر Menthyl Anthranilate
پادیمیت O Ethylhexyl Dimethyl PABA فیلتر UVB از مشتقات PABA
سینوکسات Cinoxate فیلتر UVB
PABA Aminobenzoic Acid فیلتر UVB قدیمی که امروزه کاربرد محدودتری دارد

 

تفاوت فیلترهای معدنی و آلی ضد آفتاب

فیلترهای معدنی و آلی از نظر ساختار شیمیایی، نحوه حضور در فرمولاسیون و ویژگی های کاربردی تفاوت های مهمی دارند. انتخاب میان این دو گروه به نوع ضدآفتاب، محدوده محافظت مورد نظر، بافت محصول، الزامات بازار هدف و امکانات تولید بستگی دارد.

 

معیار مقایسه فیلترهای معدنی فیلترهای آلی
نمونه مواد زینک اکساید، تیتانیوم دی اکساید آووبنزون، اکتوکریلن، BEMT
ماهیت ترکیبات غیرآلی ترکیبات آلی
نحوه عملکرد جذب و پراکندگی تابش UV عمدتاً جذب تابش UV
وضعیت در فرمولاسیون ذرات جامد پراکنده محلول یا پراکنه، بسته به نوع فیلتر
نیاز به دیسپرس سازی معمولاً زیاد وابسته به نوع فیلتر
ظاهر محصول احتمال ایجاد سفیدی روی پوست معمولاً شفاف تر
نیاز به حلال روغنی برای دیسپرس سازی و ترشوندگی ممکن است لازم باشد برای بسیاری از فیلترها ضروری است
ملاحظات تولید کنترل تجمع و ته نشینی ذرات کنترل حلالیت، تبلور و سازگاری
پایداری نوری معمولاً مناسب، وابسته به گرید و پوشش سطحی وابسته به ساختار فیلتر و ترکیب فرمولاسیون
کاربرد ضدآفتاب مینرال و هیبریدی ضدآفتاب شیمیایی و هیبریدی

 

تفاوت در فرایند تولید

یکی از مهمترین تفاوت ها به نحوه وارد کردن فیلترها به فرمولاسیون مربوط می شود. فیلترهای معدنی به دلیل نامحلول بودن، باید به شکل یکنواخت در فاز مناسب پراکنده شوند. تجمع ذرات می تواند باعث ایجاد بافت نامناسب، کاهش یکنواختی لایه محصول و تغییر عملکرد محافظتی شود. به همین دلیل، انتخاب دیسپرس کننده، تجهیزات همزن و شرایط فرایند اهمیت زیادی دارد. در مقابل، بسیاری از فیلترهای آلی باید ابتدا در حلال مناسب حل شوند. اگر حلالیت در دمای نگهداری محصول کافی نباشد، احتمال تشکیل کریستال و تبلور مجدد فیلتر وجود دارد. این مشکل می تواند ظاهر محصول و یکنواختی توزیع فیلتر را تحت تأثیر قرار دهد.

 

تفاوت در ظاهر و ویژگی های حسی

ضدآفتاب های معدنی، به ویژه در غلظت های بالاتر یا در صورت پراکنش نامناسب، ممکن است رد سفید روی پوست باقی بگذارند. استفاده از گریدهای مناسب، ذرات با ویژگی های نوری کنترل شده و سیستم دیسپرس کننده سازگار می تواند این مشکل را کاهش دهد. ضدآفتاب های حاوی فیلترهای آلی معمولاً امکان تولید بافت های شفاف تر و سبک تر را فراهم می کنند؛ البته این ویژگی به نوع فیلتر، مقدار مصرف، حلال ها و سایر اجزای فرمولاسیون وابسته است.

 

تفاوت در انتخاب مواد کمکی

در ضدآفتاب های معدنی، مواد اولیه ای که به ترشوندگی، پراکنش و پایداری ذرات کمک می کنند اهمیت بیشتری دارند. روغن های مناسب، دیسپرس کننده ها و اصلاح کننده های رئولوژی از اجزای مهم این فرمولاسیون ها هستند. در ضدآفتاب های آلی، انتخاب حلال های مناسب برای فیلترهای روغن دوست، کنترل حلالیت در دماهای مختلف و بررسی سازگاری فیلترها با یکدیگر اهمیت بیشتری دارد.

 

تفاوت در الزامات ایمنی و مقررات

معدنی یا آلی بودن یک فیلتر به تنهایی نشان دهنده ایمن تر بودن آن نیست. ارزیابی ایمنی به مشخصات ماده، اندازه و ویژگی های ذرات، میزان مواجهه، نوع محصول، مسیر مصرف و داده های سم شناسی وابسته است. همچنین وضعیت قانونی فیلترها در کشورهای مختلف متفاوت است. برای مثال، محدودیت های مربوط به غلظت مجاز زینک اکساید، تیتانیوم دی اکساید و فیلترهای آلی باید مطابق مقررات بازار مقصد بررسی شود.

 

کدام نوع فیلتر برای تولید ضدآفتاب مناسب تر است؟

پاسخ به این سؤال به هدف فرمولاسیون بستگی دارد. اگر تولید کننده به دنبال محصولی با فیلترهای معدنی باشد، باید توانایی کنترل پراکنش ذرات و ایجاد بافت مناسب را داشته باشد. در فرمولاسیون های آلی، دسترسی به حلال های مناسب و امکان کنترل حلالیت و پایداری فیلترها اهمیت بیشتری پیدا می کند. در بسیاری از محصولات نیز از ترکیب فیلترهای معدنی و آلی استفاده می شود. این رویکرد که به ضدآفتاب هیبریدی معروف است، امکان طراحی سیستم محافظتی متنوع تری را فراهم می کند.

 

امولسیفایرها و کمک امولسیفایرها در تولید ضد آفتاب

 

بخش قابل توجهی از ضد آفتاب ها به شکل امولسیون روغن در آب (O/W) یا آب در روغن (W/O) تولید می شوند. در این محصولات، امولسیفایرها وظیفه ایجاد و تثبیت ساختار امولسیون را بر عهده دارند و از جدا شدن فاز آبی و روغنی در طول نگهداری جلوگیری می کنند. انتخاب امولسیفایر فقط به نوع امولسیون محدود نمی شود. نوع فیلترهای UV، درصد فاز روغنی، حضور سیلیکون ها، الکترولیت ها و ویژگی های حسی مورد انتظار نیز بر انتخاب سیستم امولسیون کننده اثر می گذارند.

 

امولسیفایرهای رایج در فرمولاسیون ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
گلیسریل استئارات Glyceryl Stearate امولسیفایر و کمک امولسیفایر در سیستم های روغن در آب
گلیسریل استئارات سیترات Glyceryl Stearate Citrate امولسیفایر غیر‌یونی برای تشکیل امولسیون O/W
ستئاریل گلوکوزید Cetearyl Glucoside امولسیفایر غیر‌یونی، معمولاً همراه الکل های چرب
ستیل الکل Cetyl Alcohol کمک امولسیفایر، قوام دهنده و پایدارکننده ساختار
ستئاریل الکل Cetearyl Alcohol افزایش قوام و بهبود پایداری امولسیون
پلی سوربات 60 Polysorbate 60 امولسیفایر آب دوست برای برخی سیستم های O/W
سوربیتان استئارات Sorbitan Stearate امولسیفایر روغن دوست، به ویژه در ترکیب با امولسیفایرهای آب دوست
PEG-100 استئارات PEG-100 Stearate امولسیفایر آب دوست در سیستم های روغن در آب
پلی گلیسریل-3 دی استئارات Polyglyceryl-3 Diisostearate امولسیفایر مناسب برخی سیستم های W/O

 

امولسیفایرها و کمک امولسیفایرها در تولید ضد آفتاب
امولسیفایرها و کمک امولسیفایرها در تولید ضد آفتاب

 

روغن ها و نرم کننده ها در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

روغن ها و نرم کننده ها (Emollients) از اجزای مهم فاز روغنی ضد آفتاب هستند. این ترکیبات با کاهش احساس خشکی و زبری پوست، بهبود قابلیت پخش و ایجاد لایه ای یکنواخت روی سطح پوست، کیفیت مصرف محصول را تحت تأثیر قرار می دهند. در برخی فرمولاسیون ها، نرم کننده ها می توانند به عنوان حلال یا حامل فیلترهای آلی نیز عمل کنند؛ با این حال، قدرت حل کنندگی آنها یکسان نیست و نمی توان هر روغنی را برای حل سازی تمام فیلترهای UV مناسب دانست.

 

مهمترین روغن ها و نرم کننده های مورد استفاده:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
تری گلیسیرید کاپریلیک کاپریک Caprylic/Capric Triglyceride نرم کننده، حامل فاز روغنی و بهبود دهنده پخش
اسکوالان Squalane نرم کننده سبک و بهبود دهنده حس پوستی
ایزوپروپیل میریستات Isopropyl Myristate نرم کننده و بهبود دهنده پخش پذیری
دای کاپریلیل کربنات Dicaprylyl Carbonate نرم کننده سبک با حس نسبتاً خشک
ایزوآمیل لورات Isoamyl Laurate نرم کننده سبک و جایگزین برخی روغن های سنگین
ایزونونیل ایزونونانوات Isononyl Isononanoate نرم کننده با پخش پذیری مناسب
اکتيل دودکانول Octyldodecanol نرم کننده و حامل برخی ترکیبات روغن دوست
روغن معدنی Paraffinum Liquidum نرم کننده و ایجاد کننده لایه محافظ روی پوست
روغن جوجوبا Simmondsia Chinensis Seed Oil نرم کننده و تأمین کننده بخشی از فاز روغنی
شی باتر Butyrospermum Parkii Butter نرم کننده و افزایش دهنده غنای بافت محصول

 

نقش نرم کننده ها در عملکرد ضد آفتاب

بهبود پخش پذیری روی پوست

ضد آفتاب باید هنگام مصرف به صورت یکنواخت روی سطح پوست پخش شود. انتخاب نرم کننده مناسب می تواند اصطکاک هنگام پخش را کاهش دهد و از ایجاد حس کشیدگی یا خشکی جلوگیری کند. این موضوع در محصولاتی که حاوی مقدار قابل توجهی فیلتر معدنی هستند اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ذرات جامد ممکن است پخش محصول را دشوارتر کنند.

 

کمک به حل سازی فیلترهای آلی

برخی نرم کننده های استری، مانند C12-15 Alkyl Benzoate و Dibutyl Adipate، علاوه بر ایجاد حس پوستی مطلوب، قدرت حل کنندگی مناسبی برای تعدادی از فیلترهای آلی دارند. انتخاب آنها باید بر اساس حلالیت واقعی فیلتر در دمای فرآیند و شرایط نگهداری انجام شود.

 

تنظیم حس نهایی محصول

نوع نرم کننده بر چربی ظاهری، سرعت پخش، لغزندگی و میزان باقی ماندن اثر محصول روی پوست تأثیر دارد. برای ضد آفتاب های سبک و فلوئیدی معمولاً از ترکیباتی با حس سبک تر استفاده می شود؛ در حالی که محصولات کرمی و مخصوص پوست خشک ممکن است به نرم کننده های غنی تری نیاز داشته باشند.

 

کمک به ایجاد لایه یکنواخت روی پوست

فاز روغنی مناسب می تواند به تشکیل لایه ای همگن کمک کند. یکنواختی این لایه برای عملکرد قابل اعتماد ضد آفتاب اهمیت دارد؛ زیرا نواحی با پوشش ناکافی ممکن است محافظت کمتری دریافت کنند.

 

روغن ها و نرم کننده ها در فرمولاسیون ضد آفتاب
روغن ها و نرم کننده ها در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

سیلیکون ها و بهبود دهنده های بافت در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

سیلیکون ها (Silicones) برای بهبود ویژگی های حسی و فیزیکی ضد آفتاب به کار می روند. این ترکیبات می توانند اصطکاک هنگام پخش محصول را کاهش دهند، لغزندگی سطح پوست را افزایش دهند و به ایجاد بافتی سبک تر و یکنواخت تر کمک کنند. برخی از سیلیکون ها نیز در تشکیل فیلم مقاوم در برابر آب نقش دارند. استفاده از سیلیکون ها به ویژه در ضد آفتاب های فلوئیدی، محصولات فاقد حس چربی و فرمولاسیون های حاوی فیلترهای معدنی اهمیت دارد. با این حال، عملکرد آنها به نوع سیلیکون، وزن مولکولی، ویسکوزیته و سازگاری با سایر اجزای فرمول بستگی دارد.

 

سیلیکون های رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
دایمتیکون Dimethicone نرم کننده، افزایش لغزندگی و بهبود پخش پذیری
سیکلوپنتاسیلوکسان Cyclopentasiloxane سیلیکون فرار با ایجاد حس سبک و کاهش چربی ظاهری
فنیل تری متیکون Phenyl Trimethicone افزایش براقیت، لغزندگی و بهبود حس پوستی
دایمتیکون کراس پلیمر Dimethicone Crosspolymer ایجاد بافت مخملی، افزایش قوام و اصلاح رئولوژی
PEG-10 Dimethicone PEG-10 Dimethicone امولسیفایر سیلیکونی برای برخی سیستم های آب در سیلیکون یا آب در روغن
لوریل PEG-9 پلی دایمتيل سیلوکسی اتیل دایمتیکون Lauryl PEG-9 Polydimethylsiloxyethyl Dimethicone امولسیفایر سیلیکونی برای برخی امولسیون های W/O
تری متیل سیلوکسی سیلیکات Trimethylsiloxysilicate فیلم ساز و کمک به افزایش مقاومت محصول در برابر آب

 

نقش سیلیکون ها در کیفیت ضد آفتاب

بهبود پخش پذیری و کاهش اصطکاک

دایمتیکون و برخی سیلیکون های سبک باعث می شوند محصول با اصطکاک کمتری روی پوست پخش شود. این ویژگی در فرمولاسیون های حاوی زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید مفید است؛ زیرا وجود ذرات معدنی می تواند احساس اصطکاک یا سفیدی روی پوست را افزایش دهد.

 

ایجاد بافت سبک و مخملی

سیلیکون های فرار مانند Cyclopentasiloxane پس از پخش شدن، به تدریج تبخیر می شوند و می توانند احساس چربی باقیمانده روی پوست را کاهش دهند. دایمتیکون کراس پلیمر نیز در برخی فرمول ها با ایجاد ساختار ژل مانند، بافتی نرم و مخملی ایجاد می کند.

 

بهبود یکنواختی لایه محصول

قابلیت پخش مناسب به تشکیل لایه یکنواخت تر روی پوست کمک می کند. این ویژگی برای ضد آفتاب اهمیت دارد؛ زیرا عملکرد محافظتی محصول به پوشش مناسب سطح پوست وابسته است. البته وجود سیلیکون به تنهایی تضمین کننده یکنواختی لایه یا افزایش SPF نیست.

 

کمک به مقاومت در برابر آب

برخی سیلیکون های فیلم ساز، به خصوص Trimethylsiloxysilicate، می توانند در تشکیل لایه ای نسبتاً مقاوم روی پوست نقش داشته باشند. این ترکیبات در کنار سایر اجزای فرمولاسیون برای تولید ضد آفتاب های مقاوم در برابر آب استفاده می شوند؛ اما مقاومت نهایی باید با آزمون استاندارد محصول ارزیابی شود.

 

غلظت دهنده ها و اصلاح کننده های رئولوژی در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

غلظت دهنده ها (Thickeners) و اصلاح کننده های رئولوژی (Rheology Modifiers) برای تنظیم قوام، ویسکوزیته و رفتار جریان ضد آفتاب استفاده می شوند. این ترکیبات تعیین می کنند محصول هنگام خروج از تیوب یا پمپ چه غلظتی داشته باشد، چگونه روی پوست پخش شود و پس از مصرف تا چه اندازه شکل و یکنواختی خود را حفظ کند. اهمیت این گروه در ضد آفتاب های حاوی فیلترهای معدنی بیشتر به چشم می آید؛ زیرا ذرات جامد زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید در صورت انتخاب نامناسب سیستم غلظت دهنده ممکن است تجمع پیدا کنند یا ته نشین شوند.

 

غلظت دهنده های رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
کربومر Carbomer افزایش ویسکوزیته فاز آبی و ایجاد ساختار ژلی
زانتان گام Xanthan Gum پایدارسازی و افزایش قوام فاز آبی
هیدروکسی اتیل سلولز Hydroxyethylcellulose (HEC) غلظت دهنده و اصلاح کننده جریان
هیدروکسی پروپیل متیل سلولز Hydroxypropyl Methylcellulose (HPMC) افزایش ویسکوزیته و ایجاد ساختار ژلی
آکریلات/C10-30 آلکیل آکریلات کراس پلیمر Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer غلظت دهنده و پایدارکننده امولسیون
آکریلات کوپلیمر Acrylates Copolymer اصلاح کننده رئولوژی و ایجاد قوام
سیلیکا Silica کنترل جریان، جذب چربی و بهبود بافت
بنتونیت Bentonite افزایش قوام و کمک به تعلیق ذرات در برخی سیستم ها
دی استئاردیمونیوم هکتوریت Disteardimonium Hectorite غلظت دهنده فاز روغنی و کمک به تعلیق ذرات
دایمتیکون کراس پلیمر Dimethicone Crosspolymer ایجاد بافت ژل مانند و اصلاح حس پوستی

 

نقش رئولوژی در پایداری و عملکرد ضد آفتاب:

رفتار جریان محصول فقط به عدد ویسکوزیته محدود نمی شود. بسیاری از ضد آفتاب ها رفتار رقیق شونده بر اثر برش (Shear-Thinning) دارند؛ یعنی هنگام فشار دادن، پمپاژ یا پخش روی پوست روان تر می شوند و پس از توقف نیرو دوباره قوام بیشتری پیدا می کنند. این رفتار می تواند چند مزیت داشته باشد:

  • خروج آسان تر محصول از تیوب یا پمپ
  • پخش یکنواخت تر روی سطح پوست
  • کاهش احتمال ته نشینی ذرات در برخی سیستم ها
  • حفظ شکل و قوام محصول هنگام نگهداری
  • کنترل شره کردن یا جاری شدن بیش از حد محصول

 

غلظت دهنده ها و اصلاح کننده های رئولوژی در فرمولاسیون ضد آفتاب
غلظت دهنده ها و اصلاح کننده های رئولوژی در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

فیلم سازها و مواد مقاوم کننده در برابر آب در تولید ضد آفتاب

 

فیلم سازها (Film Formers) ترکیباتی هستند که پس از پخش ضد آفتاب روی پوست، لایه ای نازک و نسبتاً پیوسته ایجاد می کنند. این لایه به توزیع یکنواخت تر فیلترهای UV روی سطح پوست کمک می کند و در فرمولاسیون های مقاوم در برابر آب، می تواند از شسته شدن سریع محصول جلوگیری کند. اهمیت این گروه فقط به افزایش مقاومت در برابر آب محدود نیست. کیفیت فیلم تشکیل شده بر یکنواختی پوشش، چسبندگی محصول به پوست، احساس نهایی و ماندگاری ظاهری آن نیز اثر می گذارد. با این حال، وجود یک فیلم ساز در فرمولاسیون به تنهایی به معنای دستیابی به ادعای ضدآب یا افزایش SPF نیست.

 

فیلم سازهای رایج در فرمولاسیون ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
تری متیلسیلوکسی سیلیکات Trimethylsiloxysilicate تشکیل فیلم سیلیکونی و کمک به مقاومت در برابر آب
کوپلیمر VP/هگزادسن VP/Hexadecene Copolymer فیلم ساز روغن دوست و بهبود چسبندگی محصول
کوپلیمر VP/ایکوزن VP/Eicosene Copolymer ایجاد فیلم و افزایش ماندگاری روی پوست
آکریلات/اکریلات آلکیل C10-30 کراس پلیمر Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer اصلاح ساختار و کمک به تشکیل فیلم در برخی سیستم ها
کوپلیمر اکریلات Acrylates Copolymer تشکیل فیلم و بهبود چسبندگی، بسته به نوع گرید
پلی استر-5 Polyester-5 فیلم ساز در برخی فرمولاسیون های آرایشی و ضد آفتاب
پلی یورتان-35 Polyurethane-35 تشکیل فیلم و بهبود ماندگاری در برخی سیستم ها

 

نقش فیلم سازها در عملکرد ضد آفتاب

افزایش مقاومت در برابر آب

برخی فیلم سازهای آب گریز، لایه ای روی پوست ایجاد می کنند که می تواند نفوذ آب به داخل پوشش و جدا شدن آن را کاهش دهد. این ویژگی در محصولات مخصوص شنا، ورزش و فعالیت های فضای باز اهمیت دارد.

 

کمک به توزیع یکنواخت فیلترهای UV

فیلم مناسب می تواند به حفظ آرایش یکنواخت فیلترها روی سطح پوست کمک کند. این موضوع به خصوص در ضد آفتاب های حاوی فیلترهای معدنی اهمیت دارد؛ زیرا تجمع ذرات یا ایجاد نواحی با پوشش ناکافی می تواند یکنواختی محافظت را مختل کند.

 

افزایش ماندگاری محصول روی پوست

فیلم سازها با بهبود چسبندگی و انسجام لایه باقیمانده روی پوست، می توانند مقاومت محصول را در برابر تعریق، تماس و شستشوی سطحی افزایش دهند. میزان این اثر به نوع پلیمر و ترکیب کامل فرمولاسیون بستگی دارد.

 

کنترل ویژگی های حسی و ظاهری

انتخاب فیلم ساز مناسب می تواند از ایجاد لایه بیش از حد چسبناک یا براق جلوگیری کند. در مقابل، استفاده نامناسب از برخی پلیمرها ممکن است باعث احساس کشیدگی، پوسته شدن یا ایجاد رد قابل مشاهده روی پوست شود.

 

نکته مهم: ادعای «مقاوم در برابر آب» برای ضد آفتاب، صرفاً با انتخاب یک فیلم ساز قابل اثبات نیست. مقدار SPF و میزان محافظت پس از تماس با آب باید با آزمون های استاندارد محصول نهایی ارزیابی شوند.

 

مرطوب کننده ها در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

مرطوب کننده ها (Humectants) برای حفظ رطوبت پوست و بهبود احساس مصرف ضد آفتاب به فرمولاسیون اضافه می شوند. این ترکیبات عمدتاً با جذب و نگهداری آب در لایه سطحی پوست، از احساس خشکی و کشیدگی جلوگیری می کنند. وجود مرطوب کننده در ضد آفتاب به ویژه در محصولاتی که برای مصرف روزانه طراحی شده اند اهمیت دارد. فیلترهای UV و سایر اجزای فرمولاسیون ممکن است بر حس نهایی محصول اثر بگذارند؛ به همین دلیل، انتخاب مرطوب کننده مناسب می تواند به ایجاد تعادل میان محافظت نوری، رطوبت رسانی و راحتی مصرف کمک کند.

 

مرطوب کننده های رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
گلیسیرین Glycerin جاذب رطوبت و حفظ آب در لایه سطحی پوست
پروپیلن گلیکول Propylene Glycol مرطوب کننده و حلال کمکی برای برخی ترکیبات
بوتیلن گلیکول Butylene Glycol جاذب رطوبت و بهبود دهنده حس پوستی
پنتیلن گلیکول Pentylene Glycol مرطوب کننده و کمک به بهبود ویژگی های فرمول
دی پروپیلن گلیکول Dipropylene Glycol حلال و حامل کمکی در برخی فرمولاسیون ها
سدیم PCA Sodium PCA جاذب رطوبت و جزء مرتبط با فاکتورهای مرطوب کننده طبیعی پوست
سدیم هیالورونات Sodium Hyaluronate حفظ رطوبت و ایجاد احساس نرمی روی پوست
بتائین Betaine تنظیم کننده رطوبت و بهبود دهنده حس پوستی
اوره Urea مرطوب کننده و افزایش دهنده آبرسانی لایه شاخی پوست
پانتنول Panthenol مرطوب کننده و نرم کننده پوست

 

نقش مرطوب کننده ها در کیفیت محصول

حفظ رطوبت لایه سطحی پوست

ترکیباتی مانند گلیسیرین، سدیم PCA و سدیم هیالورونات به نگهداری آب در لایه شاخی پوست کمک می کنند. این ویژگی می تواند احساس خشکی پس از مصرف ضد آفتاب را کاهش دهد.

بهبود حس مصرف روزانه

ضد آفتابی که پس از استفاده احساس کشیدگی یا خشکی ایجاد کند، ممکن است برای مصرف منظم مطلوب نباشد. انتخاب مناسب مرطوب کننده ها در کنار نرم کننده ها می تواند تجربه مصرف را بهبود دهد.

کمک به طراحی محصولات چند منظوره

در برخی محصولات، علاوه بر محافظت در برابر اشعه UV، ویژگی هایی مانند رطوبت رسانی و نرم کنندگی نیز مورد انتظار است. ترکیباتی مانند پانتنول، بتائین و هیالورونیک اسید می توانند برای تکمیل این ویژگی ها به کار روند.

 

نگهدارنده ها در تولید ضد آفتاب

 

نگهدارنده ها (Preservatives) برای جلوگیری از رشد باکتری ها، مخمرها و کپک ها در محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می شوند. ضد آفتاب های حاوی آب، به ویژه امولسیون های روغن در آب، در صورت نبود سیستم نگهدارنده مؤثر می توانند محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم ها فراهم کنند. آلودگی میکروبی ممکن است باعث تغییر بو، رنگ، قوام و pH محصول شود و در مواردی ایمنی مصرف کننده را به خطر بیندازد. به همین دلیل، انتخاب نگهدارنده مناسب بخشی ضروری از طراحی فرمولاسیون ضد آفتاب است.

 

نگهدارنده های رایج در فرمولاسیون ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
فنوکسی اتانول Phenoxyethanol نگهدارنده با فعالیت مناسب علیه بسیاری از باکتری ها
اتیل هگزیل گلیسیرین Ethylhexylglycerin تقویت کننده عملکرد برخی سیستم های نگهدارنده
کاپریلیل گلیکول Caprylyl Glycol تقویت کننده نگهدارنده و نرم کننده
بنزیل الکل Benzyl Alcohol نگهدارنده و حلال کمکی در برخی فرمولاسیون ها
سدیم بنزوات Sodium Benzoate نگهدارنده با عملکرد وابسته به pH
پتاسیم سوربات Potassium Sorbate مهار کننده رشد مخمر و کپک، وابسته به pH
دهیدرواستیک اسید Dehydroacetic Acid نگهدارنده علیه طیفی از میکروارگانیسم ها
کلرفنزین Chlorphenesin نگهدارنده در برخی محصولات آرایشی و بهداشتی
فنوکسی اتانول اتیل هگزیل گلیسیرین Phenoxyethanol (and) Ethylhexylglycerin ترکیب نگهدارنده و تقویت کننده آن

 

نکات فنی انتخاب سیستم نگهدارنده:

سازگاری با pH فرمولاسیون

عملکرد برخی نگهدارنده ها به pH وابستگی زیادی دارد. برای مثال، سدیم بنزوات و پتاسیم سوربات در محیط اسیدی عملکرد مؤثرتری دارند. بنابراین استفاده از آنها در فرمولاسیونی با pH نامناسب می تواند قدرت مهار میکروبی را کاهش دهد.

 

توزیع نگهدارنده بین فازهای آب و روغن

بعضی نگهدارنده ها عمدتاً در فاز آبی و برخی دیگر تمایل بیشتری به فاز روغنی دارند. در امولسیون ها، این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نگهدارنده باید در فازی حضور داشته باشد که احتمال آلودگی میکروبی و رشد میکروارگانیسم ها در آن وجود دارد.

 

سازگاری با سایر مواد اولیه

غلظت دهنده ها، سورفکتانت ها، مواد فعال و حتی بسته بندی ممکن است بر عملکرد سیستم نگهدارنده اثر بگذارند. برای مثال، برخی پلیمرها یا مواد سطح فعال می توانند دسترسی نگهدارنده به میکروارگانیسم ها را تغییر دهند.

 

انتخاب ترکیب نگهدارنده

در بسیاری از فرمولاسیون ها از ترکیب یک نگهدارنده اصلی با مواد تقویت کننده استفاده می شود. این ترکیب ممکن است پوشش میکروبی بهتری ایجاد کند؛ اما اثربخشی آن باید در محصول نهایی بررسی شود.

 

توجه به بسته بندی

بسته بندی های پمپ دار و ایرلس می توانند احتمال ورود آلودگی در زمان مصرف را کاهش دهند؛ با این حال، جایگزین سیستم نگهدارنده مناسب نیستند.

 

درصد مصرف و محدودیت های مقرراتی:

درصد مصرف نگهدارنده به نوع ماده، ترکیب سیستم نگهدارنده، pH، نوع محصول و مقررات بازار مقصد بستگی دارد. برای مثال، فنوکسی اتانول در مقررات اتحادیه اروپا برای محصولات آرایشی تا حداکثر 1 درصد مجاز است؛ اما این مقدار را نمی توان به سایر نگهدارنده ها تعمیم داد.

 

نگهدارنده ها در تولید ضد آفتاب
نگهدارنده ها در تولید ضد آفتاب

 

آنتی اکسیدان ها و پایدار کننده ها در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

آنتی اکسیدان ها و پایدارکننده ها برای کاهش تخریب شیمیایی اجزای فرمولاسیون و حفظ کیفیت محصول در طول نگهداری استفاده می شوند. فاز روغنی ضد آفتاب ممکن است حاوی روغن ها، نرم کننده ها و فیلترهای حساس به اکسیداسیون یا نور باشد. در چنین شرایطی، واکنش های اکسیداسیون می توانند به تغییر بو، رنگ و کیفیت مواد اولیه منجر شوند. باید بین آنتی اکسیدان های محافظ فرمولاسیون و مواد فعال آنتی اکسیدانی مراقبت از پوست تفاوت قائل شد. گروه اول عمدتاً برای محافظت از اجزای محصول در برابر تخریب به کار می روند؛ درحالی‌که گروه دوم ممکن است با هدف تکمیل ویژگی های مراقبتی به فرمول اضافه شوند.

 

آنتی اکسیدان های رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
توکوفرول Tocopherol آنتی اکسیدان محلول در روغن و محافظ فاز چربی
توکوفریل استات Tocopheryl Acetate مشتق ویتامین E با کاربرد مراقبتی؛ آنتی اکسیدان مستقیم فرمول نیست
بوتیل هیدروکسی تولوئن BHT آنتی اکسیدان برای کاهش اکسیداسیون فاز روغنی
بوتیل هیدروکسی آنیزول BHA آنتی اکسیدان در برخی سیستم های روغنی
آسکوربیل پالمیتات Ascorbyl Palmitate مشتق روغن دوست و آنتی اکسیدان
اسید آسکوربیک Ascorbic Acid آنتی اکسیدان محلول در آب، حساس به شرایط فرمولاسیون
سدیم متابی سولفیت Sodium Metabisulfite عامل کاهنده و آنتی اکسیدان در برخی سیستم ها
عصاره چای سبز Camellia Sinensis Leaf Extract منبع ترکیبات پلی فنولی با کاربرد آنتی اکسیدانی

 

نقش آنتی اکسیدان ها در پایداری ضد آفتاب

کاهش اکسیداسیون فاز روغنی

روغن های گیاهی و برخی ترکیبات روغن دوست در تماس با اکسیژن، نور و گرما ممکن است اکسید شوند. این واکنش می تواند باعث ایجاد بوی نامطلوب و تغییر رنگ محصول شود. آنتی اکسیدان هایی مانند توکوفرول و BHT با مهار بخشی از واکنش های زنجیره ای اکسیداسیون، به حفظ کیفیت فاز روغنی کمک می کنند.

 

محافظت از ترکیبات حساس به تخریب

برخی مواد فعال و فیلترهای UV در برابر نور یا شرایط نامناسب نگهداری حساس هستند. آنتی اکسیدان ها ممکن است در کاهش برخی مسیرهای تخریب اکسیداتیو مؤثر باشند؛ اما جایگزین انتخاب فیلتر پایدار، طراحی مناسب فرمولاسیون یا بسته بندی محافظ نور نیستند.

 

حفظ رنگ، بو و کیفیت ظاهری

کاهش واکنش های اکسیداسیون می تواند به حفظ ویژگی های ظاهری و بوی محصول در طول نگهداری کمک کند. این موضوع در ضد آفتاب هایی که حاوی روغن های گیاهی یا عصاره های طبیعی هستند اهمیت بیشتری دارد.

 

کلاته کننده ها و تنظیم کننده های pH در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

کلاته کننده ها (Chelating Agents) و تنظیم کننده های pH از مواد کمکی هستند که ممکن است در مقادیر نسبتاً کم به فرمولاسیون اضافه شوند، اما نقش مهمی در سازگاری و پایداری محصول دارند. کلات کننده ها با اتصال به یون های فلزی مانند آهن و مس، اثر کاتالیزوری این یون ها را در برخی واکنش های تخریبی کاهش می دهند. تنظیم کننده های pH نیز برای رساندن محصول به محدوده اسیدیته مناسب و حفظ شرایط مطلوب عملکرد سایر ترکیبات استفاده می شوند.

 

کلات کننده های رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
ادتا 2 سدیم Disodium EDTA اتصال به یون های فلزی و کمک به پایداری فرمول
ادتا 4 سدیم Tetrasodium EDTA کلاته کننده یون های فلزی، با اثر بر pH فرمول
سدیم فیتات Sodium Phytate کلاته کننده با منشأ گیاهی
فیتیک اسید Phytic Acid اتصال به یون های فلزی و کمک به کنترل اکسیداسیون
GLDA Tetrasodium Glutamate Diacetate کلاته کننده زیست تخریب پذیرتر برای برخی سیستم ها

 

یون های فلزی موجود در آب، مواد اولیه یا تجهیزات تولید ممکن است واکنش های اکسیداسیون را در حضور ترکیبات حساس تسریع کنند. کلاته کننده هایی مانند Disodium EDTA با تشکیل کمپلکس با این یون ها، دسترسی آنها را برای شرکت در برخی واکنش ها کاهش می دهند. این عملکرد می تواند در کنار آنتی اکسیدان ها به حفظ کیفیت محصول کمک کند. البته کلاته کننده ها جایگزین آنتی اکسیدان نیستند. آنها مسیر متفاوتی از ناپایداری را هدف قرار می دهند و انتخابشان باید با ترکیب فرمولاسیون سازگار باشد.

 

تنظیم کننده های pH در ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
اسید سیتریک Citric Acid کاهش pH و تنظیم اسیدیته
سدیم هیدروکسید Sodium Hydroxide افزایش pH و خنثی سازی برخی پلیمرها
تری اتانول آمین Triethanolamine تنظیم pH و خنثی سازی کربومر
ترومتامین Tromethamine تنظیم pH و خنثی سازی برخی پلیمرهای اسیدی
اسید لاکتیک Lactic Acid کاهش pH و تنظیم اسیدیته
سدیم سیترات Sodium Citrate تنظیم و بافر کردن pH در برخی سیستم ها

 

چرا کنترل pH در تولید ضد آفتاب اهمیت دارد؟

عملکرد غلظت دهنده ها

پلیمرهایی مانند Carbomer برای ایجاد ویسکوزیته مطلوب معمولاً به خنثی سازی نیاز دارند. اگر pH نهایی مناسب نباشد، ممکن است قوام مورد انتظار ایجاد نشود یا ویسکوزیته محصول در طول نگهداری تغییر کند.

پایداری نگهدارنده ها

عملکرد برخی نگهدارنده ها به pH وابسته است. برای مثال، سدیم بنزوات و پتاسیم سوربات در محیط اسیدی عملکرد مؤثرتری دارند. بنابراین pH نامناسب می تواند کارایی سیستم نگهدارنده را کاهش دهد.

حلالیت برخی فیلترهای UV

فیلترهایی مانند Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid (Ensulizole) در فرمولاسیون های آبی معمولاً به خنثی سازی و تنظیم pH نیاز دارند تا به شکل محلول مناسب وارد فرمول شوند. تغییر pH می تواند بر حلالیت و پایداری آنها اثر بگذارد.

سازگاری با پوست

pH محصول باید با توجه به نوع مصرف و ویژگی های فرمولاسیون انتخاب شود. مقدار نامناسب ممکن است احتمال تحریک پوست را افزایش دهد یا بر پایداری برخی مواد فعال اثر بگذارد.

 

رنگدانه ها و مواد اولیه در تولید ضد آفتاب رنگی

 

ضد آفتاب های رنگی (Tinted Sunscreens) علاوه بر فیلترهای فرابنفش، حاوی رنگدانه هایی هستند که به محصول رنگ می دهند و به پوشاندن ناهماهنگی های ظاهری پوست کمک می کنند. این ترکیبات می توانند سفیدی ناشی از فیلترهای معدنی را کاهش دهند و ظاهر طبیعی تری روی پوست ایجاد کنند. رنگدانه ها در ضد آفتاب رنگی صرفاً برای ایجاد رنگ نیستند. انتخاب نوع، اندازه ذرات، غلظت و کیفیت پراکنش آنها بر پوشانندگی، یکنواختی رنگ، بافت و ظاهر نهایی محصول اثر می گذارد.

 

رنگدانه های رایج در تولید ضد آفتاب رنگی:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
اکسید آهن قرمز CI 77491 ایجاد تناژ قرمز و گرم
اکسید آهن زرد CI 77492 ایجاد تناژ زرد و افزایش گرمی رنگ
اکسید آهن سیاه CI 77499 تنظیم تیرگی و عمق رنگ
دی اکسید تیتانیوم CI 77891 رنگدانه سفید و افزایش قدرت پوشانندگی
میکا Mica ایجاد جلوه براق و بازتاب نور
تالک Talc بهبود پخش پذیری و تنظیم حس پودری
سیلیکا Silica اصلاح بافت، کاهش براقیت و کمک به پخش پودرها

 

نقش اکسیدهای آهن در ضد آفتاب رنگی

اکسیدهای آهن قرمز، زرد و سیاه مهمترین رنگدانه های مورد استفاده برای ایجاد طیف های رنگی در بسیاری از ضد آفتاب های رنگی هستند. با ترکیب نسبت های مختلف این سه رنگدانه می توان طیف متنوعی از رنگ های بژ، کرم و قهوه ای ایجاد کرد. این رنگدانه ها در کنار ایجاد رنگ، می توانند در محافظت در برابر بخشی از نور مرئی، به ویژه نور مرئی پرانرژی (HEV)، نقش داشته باشند. این ویژگی در برخی فرمولاسیون های طراحی شده برای کمک به کاهش تشدید لک های ناشی از نور اهمیت دارد.

 

رنگدانه ها و مواد اولیه در تولید ضد آفتاب رنگی
رنگدانه ها و مواد اولیه در تولید ضد آفتاب رنگی

 

مواد فعال و افزودنی های تکمیلی در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

در کنار فیلترهای UV و مواد کمکی، برخی ترکیبات فعال برای تکمیل ویژگی های مراقبتی ضد آفتاب به فرمولاسیون اضافه می شوند. این مواد می توانند با هدف آبرسانی، تسکین پوست، کمک به کاهش اثرات استرس اکسیداتیو یا بهبود ظاهر پوست استفاده شوند. انتخاب این ترکیبات به نوع ضد آفتاب، گروه مصرف کننده و ادعای عملکردی محصول بستگی دارد. نکته مهم این است که افزودن یک ماده فعال مراقبتی، به خودی خود SPF یا میزان محافظت در برابر UVA را افزایش نمی دهد. عملکرد محافظتی ضد آفتاب باید بر اساس فیلترهای UV و آزمون های اختصاصی محصول ارزیابی شود.

 

مواد فعال رایج در تولید ضد آفتاب:

نام ماده INCI نقش در فرمولاسیون
نیاسینامید Niacinamide کمک به بهبود سد دفاعی پوست و یکنواختی ظاهری رنگ پوست
پانتنول Panthenol مرطوب کننده و تسکین دهنده پوست
آلانتوئین Allantoin نرم کننده و کمک به تسکین پوست
سدیم هیالورونات Sodium Hyaluronate حفظ رطوبت و بهبود احساس نرمی
عصاره چای سبز Camellia Sinensis Leaf Extract تأمین ترکیبات پلی فنولی با خاصیت آنتی اکسیدانی
آلفا بیزابولول Bisabolol ترکیب تسکین دهنده و بهبود دهنده تحمل پذیری فرمول
عصاره سنتلا آسیاتیکا Centella Asiatica Extract ترکیب گیاهی مورد استفاده در محصولات مراقبت از پوست
سرامید NP Ceramide NP کمک به تقویت سد دفاعی پوست
اسید فرولیک Ferulic Acid آنتی اکسیدان و کمک به محافظت از برخی ترکیبات حساس
آسکوربیل گلوکوزاید Ascorbyl Glucoside مشتق پایدارتر ویتامین C با کاربرد مراقبتی و آنتی اکسیدانی

 

نقش مواد فعال در ضد آفتاب های چند منظوره

ترکیبات کمک کننده به سد دفاعی پوست

نیاسینامید و سرامیدها در فرمولاسیون محصولاتی که علاوه بر محافظت در برابر نور، با هدف مراقبت از سد دفاعی پوست طراحی شده اند کاربرد دارند. نیاسینامید می تواند به بهبود عملکرد سد پوستی و کاهش برخی نشانه های ناهماهنگی رنگ پوست کمک کند؛ سرامیدها نیز از اجزای مهم ساختار لیپیدی لایه شاخی هستند.

 

ترکیبات تسکین دهنده

پانتنول، آلانتوئین و بیزابولول در محصولاتی که برای پوست حساس یا مستعد خشکی طراحی می شوند کاربرد دارند. این مواد می توانند به بهبود احساس راحتی پوست کمک کنند؛ البته تحمل پذیری نهایی به غلظت، خلوص ماده و ترکیب کامل فرمول بستگی دارد.

 

آنتی اکسیدان های مراقبتی

ترکیباتی مانند عصاره چای سبز، اسید فرولیک و مشتقات ویتامین C ممکن است برای تکمیل عملکرد آنتی اکسیدانی محصول استفاده شوند. این مواد می توانند در کاهش اثر برخی عوامل اکسیداتیو نقش داشته باشند، اما جایگزین فیلترهای UV نیستند.

 

ترکیبات آبرسان و حفظ کننده رطوبت

سدیم هیالورونات و سایر مواد جاذب رطوبت برای طراحی ضد آفتاب های روزانه و محصولات چند منظوره کاربرد دارند. انتخاب آنها باید با بافت هدف و میزان چسبندگی قابل قبول محصول هماهنگ باشد.

 

آیا افزودن مواد فعال بیشتر، ضد آفتاب بهتری تولید می کند؟

خیر. افزایش تعداد مواد فعال لزوماً کیفیت محصول را بالا نمی برد. هر ترکیب اضافی می تواند بر پایداری، حلالیت، رنگ، بو، ویسکوزیته و حتی تحمل پذیری محصول اثر بگذارد. در طراحی یک ضد آفتاب موفق، ابتدا باید سیستم فیلترهای UV، پایداری فرمول و تشکیل لایه یکنواخت روی پوست به درستی تأمین شود. مواد فعال مراقبتی زمانی ارزش افزوده ایجاد می کنند که با این ساختار سازگار باشند و بدون ایجاد ناپایداری، ویژگی مورد انتظار را به محصول اضافه کنند.

 

مواد اولیه تولید ضد آفتاب مینرال

 

ضد آفتاب مینرال (Mineral Sunscreen) محصولی است که فیلترهای اصلی محافظت در برابر اشعه فرابنفش آن از فیلترهای معدنی تشکیل شده اند. زینک اکساید (Zinc Oxide) و تیتانیوم دی اکساید (Titanium Dioxide) دو ماده اصلی مورد استفاده در این نوع محصولات هستند. این فیلترها به شکل ذرات جامد و نامحلول در فرمولاسیون حضور دارند و برای دستیابی به عملکرد مناسب، باید به صورت یکنواخت در فاز روغنی یا سیستم حامل مناسب پراکنده شوند. تجمع ذرات می تواند باعث ایجاد سفیدی نامطلوب، تغییر بافت، ته نشینی و کاهش یکنواختی پوشش روی پوست شود.

 

مواد اولیه اصلی ضد آفتاب مینرال:

گروه مواد اولیه ترکیبات پیشنهادی کاربرد
فیلترهای معدنی Zinc Oxide، Titanium Dioxide محافظت در برابر اشعه UVA و UVB
حامل و نرم کننده C12-15 Alkyl Benzoate، Caprylic/Capric Triglyceride، Dicaprylyl Carbonate ترشوندگی ذرات و تشکیل فاز روغنی
دیسپرس کننده Polyhydroxystearic Acid کمک به پراکنش و کاهش تجمع ذرات معدنی
امولسیفایر Glyceryl Stearate Citrate، Cetearyl Glucoside تشکیل و تثبیت امولسیون
غلظت دهنده Xanthan Gum، Carbomer، Disteardimonium Hectorite تنظیم قوام و کنترل رفتار جریان
نرم کننده و سیلیکون Dimethicone، Squalane بهبود پخش پذیری و حس پوستی
فیلم ساز Trimethylsiloxysilicate، VP/Hexadecene Copolymer کمک به تشکیل لایه یکنواخت و مقاومت در برابر آب
آنتی اکسیدان Tocopherol، BHT کاهش اکسیداسیون فاز روغنی
مرطوب کننده Glycerin، Propanediol حفظ رطوبت و بهبود حس مصرف

 

مواد اولیه مورد نیاز برای تولید ضد آفتاب شیمیایی

 

در تولید ضد آفتاب شیمیایی، فیلترهای آلی UV نقش اصلی را در جذب پرتوهای فرابنفش و کاهش انرژی آنها بر عهده دارند. برخلاف فیلترهای معدنی که به صورت ذرات جامد در فرمولاسیون پراکنده می شوند، بسیاری از فیلترهای آلی در فاز روغنی حل می شوند؛ بنابراین انتخاب حلال مناسب و اطمینان از حلالیت کامل آنها اهمیت زیادی دارد. برای دستیابی به پوشش مناسب در برابر UVA و UVB، معمولاً از ترکیب چند فیلتر با محدوده جذب متفاوت استفاده می شود. انتخاب این ترکیبات باید بر اساس طیف حفاظتی مورد نیاز، پایداری نوری، سازگاری فیلترها و مقررات بازار مقصد انجام شود.

 

گروه مواد اولیه ترکیبات متداول نقش در فرمولاسیون
فیلترهای آلی UV Avobenzone، Octocrylene، Octisalate، Homosalate، Ethylhexyl Triazone، BEMT، DHHB، Ensulizole جذب پرتوهای UVA و UVB
حلال ها و حامل ها C12-15 Alkyl Benzoate، Dibutyl Adipate، Diisopropyl Sebacate، Butyloctyl Salicylate، Propylene Glycol Dibenzoate حل سازی فیلترهای روغن دوست و کمک به پخش آنها
امولسیفایرها و نرم کننده ها Glyceryl Stearate، Cetearyl Alcohol، Caprylic/Capric Triglyceride، Squalane تشکیل امولسیون و تنظیم حس پوستی
غلظت دهنده ها و فیلم سازها Carbomer، Xanthan Gum، Acrylates Copolymer، VP/Hexadecene Copolymer تنظیم قوام و تشکیل لایه یکنواخت روی پوست
پایدارکننده ها و افزودنی ها Tocopherol، BHT، Disodium EDTA، نگهدارنده مناسب کمک به پایداری فیزیکی، شیمیایی و میکروبی

 

مواد اولیه تولید ضد آفتاب هیبریدی

 

ضد آفتاب هیبریدی از ترکیب فیلترهای معدنی و آلی ساخته می شود. در این نوع فرمولاسیون، فیلترهایی مانند زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید در کنار فیلترهای آلی قرار می گیرند تا پوشش طیفی مورد نیاز و ویژگی های ظاهری و عملکردی محصول تنظیم شود. ترکیب این دو گروه، به خودی خود به معنای عملکرد بهتر نیست. فرمولاسیون باید از نظر سازگاری فیلترها، پایداری امولسیون، یکنواختی پراکنش ذرات و حلالیت فیلترهای آلی به دقت طراحی شود.

 

گروه مواد اولیه ترکیبات متداول نقش در فرمولاسیون
فیلترهای معدنی Zinc Oxide، Titanium Dioxide جذب و تضعیف بخشی از پرتوهای فرابنفش
فیلترهای آلی Avobenzone، Octocrylene، BEMT، DHHB، Octisalate تکمیل پوشش UVA و UVB
حلال ها و حامل ها C12-15 Alkyl Benzoate، Dibutyl Adipate، Diisopropyl Sebacate حل سازی فیلترهای آلی روغن دوست و کمک به پخش فاز روغنی
دیسپرس کننده ها Polyhydroxystearic Acid و دیسپرس‌کننده‌های سازگار با فیلتر کاهش تجمع ذرات معدنی و بهبود پراکنش
امولسیفایرها و غلظت دهنده ها Glyceryl Stearate، Cetearyl Alcohol، Carbomer، Xanthan Gum تثبیت امولسیون و تنظیم قوام
فیلم سازها و نرم کننده ها Trimethylsiloxysilicate، VP/Hexadecene Copolymer، Dimethicone بهبود پخش، تشکیل لایه و تنظیم حس پوستی

 

مواد اولیه تولید ضد آفتاب رنگی

 

ضد آفتاب رنگی علاوه بر فیلترهای محافظت کننده در برابر اشعه فرابنفش، حاوی رنگدانه هایی است که به محصول رنگ و پوشانندگی می دهند. این ترکیبات می توانند ظاهر سفید ناشی از فیلترهای معدنی را کاهش دهند، تناژ محصول را به رنگ پوست نزدیک تر کنند و پوشش ظاهری یکنواخت تری ایجاد کنند. در این فرمولاسیون، اکسیدهای آهن (Iron Oxides) از مهمترین رنگدانه ها هستند. این مواد معمولاً در سه طیف اصلی قرمز، زرد و سیاه استفاده می شوند و با ترکیب نسبت های مختلف آنها می توان تناژهای متنوعی تولید کرد.

 

گروه مواد اولیه ترکیبات متداول نقش در فرمولاسیون
فیلترهای UV Zinc Oxide، Titanium Dioxide و فیلترهای آلی مجاز تأمین محافظت در برابر UVA و UVB
رنگدانه ها CI 77491، CI 77492، CI 77499 (Iron Oxides) ایجاد رنگ و تنظیم تناژ
رنگدانه های مکمل Mica، Titanium Dioxide، Silica تنظیم جلوه ظاهری، پوشانندگی و بافت
دیسپرس کننده ها Polyhydroxystearic Acid و دیسپرس کننده های مناسب رنگدانه بهبود پراکنش و کاهش تجمع ذرات
حامل ها و نرم کننده ها C12-15 Alkyl Benzoate، Caprylic/Capric Triglyceride، Dimethicone کمک به پخش رنگدانه ها و بهبود حس پوستی
امولسیفایرها و غلظت دهنده ها Glyceryl Stearate، Cetearyl Alcohol، Carbomer، Xanthan Gum تثبیت ساختار و تنظیم قوام محصول

 

مواد اولیه تولید ضد آفتاب مقاوم در برابر آب

 

در تولید ضد آفتاب مقاوم در برابر آب (Water Resistant Sunscreen)، هدف این است که لایه محافظ محصول پس از تماس با آب، تعریق یا رطوبت، تا حد مشخصی روی سطح پوست باقی بماند. برای دستیابی به این ویژگی، علاوه بر فیلترهای UV، از فیلم سازها، پلیمرهای آب گریز و نرم کننده هایی استفاده می شود که به تشکیل لایه ای یکنواخت و چسبنده روی پوست کمک می کنند. مقاومت در برابر آب صرفاً با اضافه کردن یک ماده آب گریز به فرمولاسیون ایجاد نمی شود. نوع فیلترها، ساختار امولسیون، ترکیب فاز روغنی، ویژگی فیلم تشکیل شده و کیفیت پخش محصول همگی بر عملکرد نهایی اثر دارند.

 

گروه مواد اولیه ترکیبات متداول نقش در فرمولاسیون
فیلترهای UV Zinc Oxide، Titanium Dioxide و فیلترهای آلی مجاز تأمین محافظت در برابر UVA و UVB
فیلم سازها Trimethylsiloxysilicate، VP/Hexadecene Copolymer، VP/Eicosene Copolymer ایجاد لایه پیوسته و افزایش ماندگاری محصول روی پوست
پلیمرهای مقاوم در برابر آب Acrylates Copolymer، برخی گریدهای Polyurethane بهبود چسبندگی و مقاومت فیلم در برابر شستشو
نرم کننده ها و حامل ها Dimethicone، C12-15 Alkyl Benzoate، Dicaprylyl Carbonate بهبود پخش، انعطاف و حس لایه باقیمانده روی پوست
امولسیفایرها و غلظت دهنده ها امولسیفایرهای مناسب سیستم، Acrylates Crosspolymer، Silica حفظ پایداری و تنظیم ساختار محصول

 

نکته مهم درباره ادعای مقاومت در برابر آب: وجود فیلم ساز یا پلیمر آب گریز در فهرست مواد اولیه، به تنهایی مجوز درج عبارت Water Resistant روی محصول نیست. این ادعا باید با آزمون استاندارد و مطابق الزامات مقرراتی بازار مقصد تأیید شود. برای مثال، در برخی بازارها مدت مقاومت در برابر آب با آزمون های مشخص و بازه های زمانی تعریف شده ارزیابی می شود.

 

مواد اولیه تولید ضد آفتاب فلوئیدی و سبک

 

ضد آفتاب های فلوئیدی (Fluid Sunscreens) با هدف ایجاد بافتی رقیق، سبک و سریع پخش شونده تولید می شوند. این محصولات معمولاً ویسکوزیته پایین تری نسبت به کرم های ضد آفتاب دارند و برای افرادی که بافت های سنگین و چرب را نمی پسندند، گزینه مناسبی محسوب می شوند. در این نوع فرمولاسیون، انتخاب فاز روغنی، حلال فیلترهای UV، امولسیفایر و اصلاح کننده رئولوژی اهمیت زیادی دارد. محصول باید در عین داشتن جریان پذیری مناسب، پایداری کافی داشته باشد و پس از استفاده روی پوست به صورت یکنواخت پخش شود.

 

گروه مواد اولیه ترکیبات متداول نقش در فرمولاسیون
فیلترهای UV فیلترهای آلی مجاز، گریدهای مناسب Zinc Oxide و Titanium Dioxide تأمین محافظت در برابر پرتوهای فرابنفش
حلال ها و نرم کننده های سبک C12-15 Alkyl Benzoate، Dibutyl Adipate، Dicaprylyl Carbonate، Isoamyl Laurate حل سازی فیلترهای روغن دوست و ایجاد حس سبک تر
سیلیکون ها Dimethicone، Cyclopentasiloxane، Phenyl Trimethicone بهبود لغزندگی، پخش پذیری و حس ابریشمی
امولسیفایرها PEG-10 Dimethicone، Lauryl PEG-9 Polydimethylsiloxyethyl Dimethicone، امولسیفایرهای مناسب O/W تثبیت امولسیون های رقیق
اصلاح کننده های رئولوژی Acrylates Copolymer، Xanthan Gum، Silica، Dimethicone Crosspolymer کنترل جریان و جلوگیری از ناپایداری فیزیکی
مرطوب کننده ها Glycerin، Butylene Glycol، Propanediol کمک به حفظ رطوبت و بهبود حس مصرف

 

درصد مصرف مواد اولیه در فرمولاسیون ضد آفتاب

 

درصد مصرف مواد اولیه در تولید ضد آفتاب به نوع فیلترهای UV، ساختار امولسیون، بافت محصول، میزان محافظت مورد انتظار و مقررات بازار مقصد بستگی دارد. به همین دلیل، نمی توان یک فرمول درصدی ثابت را برای تمام ضد آفتاب ها در نظر گرفت. برای مثال، در ضد آفتاب مینرال، مقدار زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید به گرید، اندازه ذرات، کیفیت پراکنش و عملکرد مورد انتظار وابسته است. در ضد آفتاب شیمیایی نیز مقدار هر فیلتر باید بر اساس قدرت جذب، حلالیت، پایداری نوری و محدودیت های قانونی تعیین شود.

 

جدول زیر محدوده های تقریبی و راهنمای فرمولاسیون را نشان می دهد. این اعداد نسخه تولید یا فرمول نهایی محسوب نمی شوند و باید با مشخصات فنی مواد اولیه، مقررات و آزمون های محصول تطبیق داده شوند.

گروه مواد اولیه محدوده مصرف تقریبی ملاحظات فنی
فیلترهای معدنی (ZnO و TiO2) حدود 5 تا 25٪ وابسته به گرید، اندازه ذرات، پراکنش و SPF هدف
فیلترهای آلی UV متغیر؛ معمولاً مجموعی در محدوده 8 تا 30٪ تابع نوع فیلتر و حداکثر غلظت مجاز در بازار مقصد
حلال ها و حامل های فیلتر حدود 5 تا 20٪ باید ظرفیت حلالیت کافی و حس پوستی مناسب داشته باشند
روغن ها و نرم کننده ها حدود 3 تا 20٪ بر بافت، پخش پذیری و چربی نهایی اثر می گذارند
امولسیفایرها و کمک امولسیفایرها حدود 2 تا 8٪ متناسب با نوع امولسیون و فازهای فرمولاسیون
غلظت دهنده ها و اصلاح کننده های رئولوژی حدود 0.1 تا 2٪ بسته به نوع پلیمر، گرید و ویسکوزیته هدف
فیلم سازها حدود 0.5 تا 5٪ وابسته به نوع پلیمر، مقاومت مورد انتظار و حس محصول
مرطوب کننده ها حدود 1 تا 5٪ برای کنترل رطوبت و بهبود حس مصرف
نگهدارنده ها مطابق محدوده مجاز هر ماده تابع pH، نوع محصول و نتایج آزمون اثربخشی نگهدارنده
آنتی اکسیدان ها حدود 0.01 تا 1٪ وابسته به نوع ماده و حساسیت فاز روغنی به اکسیداسیون
کلاته کننده ها حدود 0.05 تا0.2٪ برای کنترل یون های فلزی و کمک به پایداری
رنگدانه ها در ضد آفتاب رنگی حدود 0.1 تا 5٪ تابع تناژ، پوشانندگی و قدرت رنگ دهی

 

چه عواملی درصد مصرف مواد اولیه را تعیین می کنند؟

نوع و گرید فیلتر UV

گریدهای مختلف یک فیلتر ممکن است از نظر اندازه ذرات، پوشش سطحی، خلوص و قابلیت پراکنش تفاوت داشته باشند. در نتیجه، حتی برای یک ماده با نام شیمیایی یکسان، رفتار فرمولاسیونی و مقدار مورد نیاز ممکن است متفاوت باشد.

میزان محافظت مورد انتظار

افزایش مقدار فیلتر UV لزوماً به افزایش متناسب SPF منجر نمی شود. عملکرد فیلترها به صورت خطی با درصد مصرف تغییر نمی کند و تعامل میان فیلترها، یکنواختی لایه روی پوست و ویژگی های فرمولاسیون نیز مؤثر است.

ظرفیت حلالیت و سازگاری مواد

در ضد آفتاب های شیمیایی، مقدار فیلترهای محلول باید با ظرفیت حلالی فاز روغنی هماهنگ باشد. بارگذاری بیش از حد ممکن است به کریستالیزاسیون، کدورت یا ناپایداری محصول منجر شود.

ساختار و بافت محصول

فرمولاسیون کرمی، فلوئیدی، ژلی و مقاوم در برابر آب به سیستم های متفاوتی از امولسیفایرها، غلظت دهنده ها و فیلم سازها نیاز دارد. درصد یکسان از یک پلیمر نیز ممکن است در دو فرمولاسیون، ویسکوزیته و رفتار متفاوتی ایجاد کند.

محدودیت‌های قانونی

حداکثر غلظت مجاز فیلترهای UV در کشورهای مختلف یکسان نیست. برای نمونه، مقررات اتحادیه اروپا و چارچوب قانونی آمریکا برای فیلترهای ضد آفتاب تفاوت دارند. بنابراین انتخاب فیلتر و درصد مصرف آن باید با مقررات بازار هدف تطبیق داده شود.

 

آیا افزایش درصد فیلتر UV باعث افزایش SPF می شود؟

خیر، رابطه میان مقدار فیلتر و SPF همیشه خطی نیست. افزایش غلظت یک فیلتر ممکن است در ابتدا به افزایش محافظت کمک کند، اما پس از آن بازده افزایش مصرف می تواند کاهش یابد. همچنین اگر فیلتر به خوبی حل یا پراکنده نشده باشد، افزایش مقدار آن الزاماً عملکرد مطلوبی ایجاد نمی کند. SPF و محافظت UVA باید روی محصول نهایی و با روش های آزمون معتبر تعیین شوند. برای مثال، آزمون SPF به تنهایی اطلاعات کافی درباره میزان محافظت در برابر UVA ارائه نمی دهد و ارزیابی جداگانه این شاخص نیز ضروری است.

 

نکات فنی مهم در انتخاب مواد اولیه ضد آفتاب

 

انتخاب مواد اولیه ضد آفتاب فقط به شناسایی فیلترهای UV و تعیین درصد مصرف آنها محدود نمی شود. کیفیت مواد، سازگاری ترکیبات، شرایط فرآیند تولید و پایداری محصول در طول نگهداری، همگی بر عملکرد نهایی اثر می گذارند. ممکن است دو فرمولاسیون با ترکیبات اولیه مشابه، به دلیل تفاوت در گرید مواد، روش ساخت یا ترتیب افزودن، عملکرد متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، هنگام تأمین مواد اولیه باید علاوه بر نام تجاری و مشخصات عمومی، ویژگی های فنی هر ماده نیز بررسی شود.

 

بررسی گرید و مشخصات فنی مواد اولیه

یک ماده شیمیایی ممکن است در گریدهای صنعتی، آرایشی یا دارویی عرضه شود. این گریدها الزاماً از نظر خلوص، ناخالصی ها، ویژگی های فیزیکی و مستندات کنترل کیفیت یکسان نیستند. در انتخاب مواد اولیه ضد آفتاب، مشخصات زیر اهمیت دارند:

 

  • خلوص و ناخالصی ها: میزان ماده مؤثر، ناخالصی های شیمیایی و فلزات سنگین باید با الزامات محصول نهایی سازگار باشد.
  • اندازه و توزیع ذرات: برای فیلترهای معدنی و رنگدانه ها، اندازه ذرات و توزیع آنها بر پراکنش، ظاهر و یکنواختی محصول اثر می گذارد.
  • پوشش سطحی ذرات: در گریدهای پوشش دار زینک اکساید و تیتانیوم دی اکساید، نوع پوشش سطحی می تواند ترشوندگی، پراکنش و سازگاری با فازهای فرمولاسیون را تغییر دهد.
  • مشخصات فیزیکوشیمیایی: حلالیت، رطوبت، ویسکوزیته، نقطه ذوب و سایر ویژگی های مرتبط باید مطابق نوع ماده بررسی شوند.

 

بررسی سازگاری فیلترهای UV با یکدیگر

تمام فیلترهای ضد آفتاب را نمی توان بدون بررسی در یک فرمولاسیون ترکیب کرد. برخی ترکیبات ممکن است از نظر حلالیت، پایداری نوری یا سازگاری شیمیایی محدودیت داشته باشند.

در طراحی فرمولاسیون باید موارد زیر بررسی شوند:

  • سازگاری فیلترهای آلی با یکدیگر و با سایر اجزای فاز روغنی
  • احتمال کاهش حلالیت و تشکیل کریستال در زمان نگهداری
  • پایداری نوری فیلترها در حضور سایر ترکیبات
  • سازگاری فیلترهای معدنی با دیسپرس کننده ها و امولسیفایرها
  • تأثیر pH بر فیلترهای آب دوست و اجزای فاز آبی

 

توجه به حلالیت و قابلیت پراکنش:

یکی از مشکلات رایج در تولید ضد آفتاب، انتخاب حلال یا حامل نامناسب برای فیلترهای UV است. در ضد آفتاب شیمیایی، حلال باید توانایی حل کردن فیلتر را در غلظت مورد نیاز داشته باشد. اگر ظرفیت حلالیت کافی نباشد، ممکن است پس از سرد شدن یا طی نگهداری، بلورهای فیلتر تشکیل شوند. در ضد آفتاب مینرال نیز فیلترهایی مانند Zinc Oxide و Titanium Dioxide در حلال حل نمی شوند. این مواد باید با استفاده از تجهیزات و دیسپرس کننده مناسب، به صورت یکنواخت در فاز مورد نظر پراکنده شوند. بنابراین باید میان دو ویژگی تفاوت قائل شد:

 

  • Solubility: توانایی حل شدن ماده در یک حلال مشخص
  • Dispersibility: توانایی پخش شدن یکنواخت ذرات جامد در محیط

این دو ویژگی جایگزین یکدیگر نیستند و انتخاب مواد کمکی باید بر اساس ماهیت فیلتر انجام شود.

 

انتخاب امولسیفایر و غلظت دهنده متناسب با فرمولاسیون

نوع فیلترها، نسبت فاز روغنی به آبی و ساختار محصول تعیین می کنند که چه سیستم امولسیفایری و غلظت دهنده ای مناسب است. برای مثال، حضور مقدار قابل توجهی از فیلترهای معدنی می تواند بر رفتار رئولوژیک و پایداری امولسیون اثر بگذارد. در چنین شرایطی، انتخاب یک غلظت دهنده صرفاً بر اساس ویسکوزیته اولیه کافی نیست. موارد زیر باید بررسی شوند:

  • سازگاری امولسیفایر با نوع امولسیون O/W یا W/O
  • تحمل پلیمر در برابر الکترولیت ها و تغییرات pH
  • احتمال افت ویسکوزیته در حضور فیلترهای معدنی
  • پایداری امولسیون در برابر تغییرات دما
  • حفظ قابلیت پخش و ایجاد لایه یکنواخت روی پوست

 

بررسی پایداری مواد اولیه و محصول نهایی

مواد اولیه باید در شرایط نگهداری توصیه شده، ویژگی های کیفی خود را حفظ کنند. حساسیت به نور، گرما، اکسیژن و رطوبت در مواد مختلف متفاوت است. برای نمونه، برخی روغن های گیاهی غیراشباع در برابر اکسیداسیون حساس تر هستند و ممکن است به آنتی اکسیدان مناسب و بسته بندی محافظ نیاز داشته باشند. همچنین بعضی فیلترهای UV باید از نظر پایداری نوری و احتمال تغییرات شیمیایی بررسی شوند. آزمون های پایداری محصول نهایی باید مواردی مانند تغییر رنگ، بو، ویسکوزیته، جداشدگی فازها، تشکیل کریستال و تغییرات pH را پوشش دهند.

 

بررسی مدارک کیفی و مستندات تأمین کننده

پیش از خرید مواد اولیه، دریافت و بررسی مستندات فنی و کیفی ضروری است. این مدارک به واحد کنترل کیفیت کمک می کنند تا مشخصات محموله دریافتی را با الزامات خرید و فرمولاسیون تطبیق دهد.

 

مدرک کاربرد در ارزیابی مواد اولیه
COA بررسی نتایج آزمون های کیفی همان بچ تولیدی
TDS آشنایی با مشخصات فنی و ویژگی های ماده
MSDS / SDS بررسی مخاطرات، شرایط نگهداری و الزامات ایمنی
Specification تعیین حدود پذیرش و معیارهای کنترل کیفیت
اطلاعات گرید و سازنده اطمینان از تطابق ماده با کاربرد مورد نظر

 

سؤالات متداول درباره مواد اولیه تولید ضد آفتاب

 

مهمترین مواد اولیه تولید ضد آفتاب کدام اند؟

فیلترهای فرابنفش (UV Filters) مهمترین ترکیبات عملکردی ضد آفتاب هستند. در کنار آنها، حلال ها و حامل ها، امولسیفایرها، روغن ها و نرم کننده ها، غلظت دهنده ها، فیلم سازها، نگهدارنده ها و پایدارکننده ها نیز برای ایجاد بافت مناسب و حفظ پایداری محصول استفاده می شوند. ترکیب دقیق این مواد به نوع ضد آفتاب و ویژگی های مورد انتظار از محصول بستگی دارد.

 

برای تولید ضد آفتاب مینرال از چه موادی استفاده می شود؟

زینک اکساید (Zinc Oxide) و تیتانیوم دی اکساید (Titanium Dioxide) دو فیلتر معدنی اصلی هستند. این مواد در کنار دیسپرس کننده ها، حامل های مناسب، امولسیفایرها و غلظت دهنده ها به کار می روند. از آنجا که این فیلترها در فرمولاسیون حل نمی شوند، انتخاب گرید مناسب و ایجاد پراکنش یکنواخت اهمیت زیادی دارد.

 

تفاوت مواد اولیه ضد آفتاب شیمیایی و مینرال چیست؟

تفاوت اصلی به نوع فیلترهای UV و نحوه حضور آنها در فرمولاسیون مربوط است. ضد آفتاب مینرال از ذرات جامد زینک اکساید یا تیتانیوم دی اکساید استفاده می کند که باید به خوبی پراکنده شوند. در ضد آفتاب شیمیایی، بسیاری از فیلترهای آلی در فاز روغنی یا حلال مناسب حل می شوند و کنترل حلالیت و پایداری آنها اهمیت دارد. البته برخی فیلترهای آلی آب دوست یا ذره ای نیز وجود دارند.

 

آیا می توان فیلترهای معدنی و آلی را در یک محصول ترکیب کرد؟

بله. در ضد آفتاب های هیبریدی، فیلترهای معدنی و آلی در یک فرمولاسیون استفاده می شوند. با این حال، ترکیب این مواد نیازمند بررسی سازگاری، حلالیت فیلترهای آلی، پراکنش ذرات معدنی و پایداری امولسیون است. عملکرد محصول نیز باید با آزمون های مربوط به SPF و محافظت UVA ارزیابی شود.

 

درصد مصرف فیلترهای UV در تولید ضد آفتاب چقدر است؟

درصد مصرف به نوع فیلتر، گرید ماده، ترکیب سایر فیلترها، میزان محافظت مورد انتظار و مقررات بازار مقصد بستگی دارد. نمی توان یک درصد ثابت را برای تمام فرمولاسیون ها توصیه کرد. همچنین افزایش مقدار فیلتر الزاماً به افزایش متناسب SPF منجر نمی شود؛ عملکرد واقعی باید روی محصول نهایی اندازه گیری شود.

 

آیا افزایش مقدار زینک اکساید یا تیتانیوم دی اکساید باعث افزایش SPF می شود؟

افزایش غلظت این فیلترها می تواند بر میزان محافظت UV اثر بگذارد، اما رابطه میان درصد مصرف و SPF خطی و قابل پیش بینی نیست. اندازه ذرات، توزیع آنها، پوشش سطحی، کیفیت دیسپرس سازی و یکنواختی لایه روی پوست نیز مؤثر هستند. بنابراین تعیین SPF صرفاً از روی درصد زینک اکساید یا تیتانیوم دی اکساید امکان پذیر نیست.

 

برای حل کردن فیلترهای آلی ضد آفتاب از چه حلال هایی استفاده می شود؟

موادی مانند C12-15 Alkyl Benzoate، Dibutyl Adipate، Diisopropyl Sebacate و Butyloctyl Salicylate در برخی فرمولاسیون ها به عنوان حلال یا حامل فیلترهای آلی روغن دوست استفاده می شوند. انتخاب حلال باید بر اساس نوع فیلتر و ظرفیت واقعی حل کنندگی آن انجام شود. همچنین باید احتمال تشکیل کریستال پس از سرد شدن و در طول نگهداری بررسی شود.

 

برای تولید ضد آفتاب مقاوم در برابر آب چه موادی لازم است؟

علاوه بر فیلترهای UV، از فیلم سازها و پلیمرهای مناسب مانند Trimethylsiloxysilicate، VP/Hexadecene Copolymer و برخی Acrylates Copolymer ها استفاده می شود. این مواد به تشکیل لایه ای یکنواخت و مقاوم تر در برابر شستشو کمک می کنند. با این حال، وجود آنها به تنهایی برای اثبات ادعای مقاومت در برابر آب کافی نیست و محصول باید آزمون مربوطه را با موفقیت پشت سر بگذارد.

 

آیا برای تولید ضد آفتاب رنگی به فیلتر UV متفاوتی نیاز است؟

خیر. ضد آفتاب رنگی نیز به فیلترهای مناسب UVA و UVB نیاز دارد؛ تفاوت اصلی در استفاده از رنگدانه هایی مانند اکسید آهن قرمز، زرد و سیاه (Iron Oxides) است. این رنگدانه ها برای تنظیم تناژ و پوشانندگی به کار می روند و می توانند بخشی از نور مرئی را نیز تضعیف کنند. با این حال، عملکرد آنها جایگزین فیلترهای UV نیست.

 

آیا با استفاده از مواد اولیه با کیفیت می توان SPF ضد آفتاب را تضمین کرد؟

خیر. کیفیت مواد اولیه شرط مهمی برای تولید محصول مناسب است، اما SPF فقط با انتخاب فیلتر یا محاسبه درصد مصرف آن مشخص نمی شود. نوع فرمولاسیون، یکنواختی پخش روی پوست، برهم کنش ترکیبات و فرآیند ساخت نیز بر عملکرد نهایی اثر دارند. تعیین SPF و محافظت UVA به آزمون محصول نهایی نیاز دارد.

 

منبع:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6978633/

به مشاوره تخصصی نیاز دارید؟ کارشناسان آرکا شیمی آماده اند تا در انتخاب مواد اولیه مناسب شما را راهنمایی کنند.
تلفن ثابت 02182801442
موبایل 09026715830

نوشته شده توسط: خانم مهندس سمانه مطهری

کارشناس شیمی محض با بیش از ۱۲ سال سابقه تخصصی در حوزه مواد اولیه صنایع دارویی، آرایشی بهداشتی و غذایی.
فارغ التحصیل کارشناسی شیمی محض و دارای گواهی دوره تضمین کیفیت از سازمان فنی و حرفه ای کشور و دوره تخصصی کروماتوگرافی (GC و HPLC) از دانشگاه مالک اشتر تهران.
دارای تجربه عملی در آنالیز مواد، تفسیر و ارزیابی گواهی های آنالیز (COA)، بررسی خلوص و تطابق با استانداردهای کیفی و کنترل کیفیت مواد اولیه.
سابقه همکاری با شرکت تولیدی امحا و فعالیت به عنوان مسئول فنی در شرکت های تولیدی آرایشی و بهداشتی.
آشنایی تخصصی با فرآیند تولید و فرمولاسیون شوینده های آرایشی و روند تولید در صنایع فرآورده های غذایی.

محتواهای منتشر شده بر پایه دانش علمی، تجربه عملی آزمایشگاهی و استانداردهای کیفی تدوین می شود.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.