اسید استئاریک دارویی، اسید چرب اشباع با فرمول C₁₈H₃۶O₂، در صنایع آرایشی و بهداشتی به عنوان امولسیفایر و غلیظ کننده در کرم ها، لوسیون ها و پمادها کاربرد دارد. این ماده با ایجاد بافتی نرم و پایدار، حس خوشایندی به پوست منتقل کرده و ماندگاری محصول را افزایش می دهد. خلوص بالای گرید دارویی آن، ایمنی و سازگاری با پوست را تضمین می کند. اسید استئاریک همچنین در فرمولاسیون های زیست سازگار، به دلیل منشأ طبیعی، گزینه ای ایده آل برای محصولات سبز است.
استئاریک اسید دارویی با فرمول شیمیایی CH3(CH2)16COOH یا C18H36O2 که ماده ای جامد و موم مانند است. یک اسید چرب اشباع زنجیره ای با 18 کربن می باشد که به عنوان شایع ترین اسید چرب اشباع قابل توجه است.
از افزودن اسید به چربی حیوانی به همراه آب، در فشار و دمای بالا اسید استئاریک تولید می شود. این فرایند، هیدرولیز تری گلیسیریدها را به دنبال دارد.
استئاریک اسید دارویی از طریق هیدروژنه کردن برخی از روغن های گیاهی اشباع نشده نیز می تواند به دست آمده باشد. به طور معمول این ماده در واقع ترکیبی از اسید استئاریک و اسید پالمیتیک است.
اسید استئاریک در داروسازی کاربردهای متعددی دارد:
لوبریکانت (روان کننده): اسید استئاریک دارویی به عنوان یک روان کننده در فرآیند تولید قرص ها استفاده می شود تا از چسبیدن مواد به قالب های پرس جلوگیری کند و به خروج راحت تر قرص ها از قالب کمک کند.
بایندر (چسباننده): اسید استئاریک دارویی می تواند به عنوان یک بایندر در فرمولاسیون های مختلف دارویی استفاده شود تا اجزای مختلف قرص یا کپسول را به هم بچسباند.
ضد کیک (Anti-caking Agent): اسید استئاریک می تواند از تجمع و بهم چسبیدن ذرات در پودرهای دارویی جلوگیری کند.
پوشش دهی: گاهی اوقات به عنوان بخشی از پوشش قرص ها استفاده می شود تا به کنترل آزادسازی دارو در بدن کمک کند.
مات کننده: در برخی از فرمولاسیون ها برای کاهش براقیت و شفافیت قرص ها یا کپسول ها استفاده می شود.
اسید استئاریک دارویی به دلیل خواص فیزیکی و شیمیایی اش، مانند نقطه ذوب بالا و قابلیت امتزاج کم با آب، بسیار مفید است. همچنین، به طور کلی به عنوان یک ماده ایمن در داروسازی شناخته می شود، اما مانند هر ماده دیگری، استفاده از آن باید با دقت و بر اساس مقررات و استانداردهای صنعت داروسازی باشد.
استئاریک اسید دارویی با اتیلن گلیکول و گلیکول استئارات و گلیکول دی استئارات تاثیر مروارید گونه ای در شامپو و صابون ایجاد می کند. از استئاریک اسید جهت سخت کردن صابون ها و صابون هایی که با روغن نباتی ساخته می شوند نیز، استفاده می شود.
اسید استئاریک دارویی در قند و شکر شربت ها و آب نبات ها به عنوان سخت کننده استفاده می شود. البته بیشتر در آب نبات هایی درمانی کاربرد دارد. مثلا آب نبات های حاوی اسید آسکوربیک که در درمان علامت سرماخوردگی موثر است استفاده می شود.
اسید استئاریک (Stearic Acid) در داروسازی علاوه بر کاربردهایی که قبلاً ذکر شد، موارد استفاده دیگری نیز دارد:
تثبیت کننده امولسیون ها: می تواند به عنوان یک امولسیون کننده یا تثبیت کننده امولسیون های دارویی استفاده شود، به ویژه در فرمولاسیون های موضعی مانند کرم ها و پمادها.
کنترل آزادسازی دارو: در برخی از سیستم های تحویل دارو که نیاز به آزادسازی کنترل شده دارند، می تواند به عنوان یک ماده کمکی برای تنظیم سرعت آزادسازی دارو استفاده شود.
بهبود حلالیت: اسید استئاریک دارویی در برخی از موارد، می تواند به بهبود حلالیت مواد فعال دارویی در فرمولاسیون های خاص کمک کند.
پوشش دهنده طعم و بو: به دلیل ویژگی های فیزیکی اش، می تواند به پوشاندن طعم و بوی نامطبوع برخی از داروها کمک کند، به خصوص در فرمولاسیون های خوراکی.
تنظیم pH: در برخی از فرمولاسیون ها، می تواند به عنوان یک عامل تنظیم کننده pH استفاده شود تا محیط را برای داروهای خاص مناسب تر کند.
امنیت و سازگاری بیولوژیکی: به عنوان یک ماده ایمن و سازگار با بدن شناخته می شود، که این ویژگی آن را به گزینه ای مطلوب برای استفاده در محصولات دارویی تبدیل می کند.
فرمولاسیون های موضعی: اسید استئاریک دارویی به عنوان ماده تشکیل دهنده در کرم ها، لوسیون ها، و پمادها برای بهبود بافت، پایداری و جذب پوستی استفاده می شود.
کپسول ها و گرانول ها: به عنوان یک ماده پوششی یا بایندر برای افزایش استحکام و یکنواختی.
سوسپانسیون ها: به عنوان یک ضد ته نشینی برای جلوگیری از ته نشین شدن ذرات دارویی در مایعات.
استفاده از اسید استئاریک در داروسازی باید با دقت به نسبت ها، خلوص و کیفیت ماده توجه شود، چرا که این عوامل بر عملکرد نهایی دارو تأثیر می گذارند. همچنین، مقررات و استانداردهای صنعت داروسازی باید همیشه در استفاده از این ماده رعایت شوند تا از ایمنی و اثربخشی محصول نهایی اطمینان حاصل شود.
اسید استئاریک در تولید شمع جهت كمك به استحكام بیشتر پارافین نیز کاربرد دارد. در ضمن طول مدت سوخت را نیز افزایش می دهد. به طور کلی این ماده در بسیاری از خطوط تولید از جمله در پزشکی و لوازم آرایشی، مکمل های مواد غذایی، صابون، مواد شوینده، پاستل های روغنی، مواد فعال سطحی، پوشش ها، روغن موتور، شتاب دهنده فعال، عامل پراکنده و نرم کننده در ترکیبات لاستیکی، کمکی نساجی، ساخت شمع، کفش و پولیش فلز و غیره استفاده می شود. این اسید در گرید های آرایشی بهداشتی دارویی و صنعتی در بازار موجود است.
استئاریک اسید دارویی دارای یک هیدروژن در ساختار مولکولی خود است. این اتم از نظر واکنش پذیری فعال بوده و به راحتی در واکنش های جانشینی با یک اتم دیگر به صورت یون شرکت می کند.
به همین دلیل آگاهی از موارد ایمنی شیمیایی این ماده برای افرادی که با اسید استئاریک در ارتباط هستند لازم و ضروری می باشد. برای این ماده هیچ گونه اثرات سمی و عوارض حاد مشاهده نشده است. اما افرادی که با پودر این ماده و یا بخارات و غبارهای آن در تماس هستند دچار تحریک چشم، پوست و دستگاه تنفسی خواهند شد.
همچنین تماس با این ماده موجب اختلال سیستم گوارشی می شود. چنانچه پوست فرد با این ماده تماس پیدا کند، محل تماس را باید سریعاً با آب شستشو داد. در صورت بروز سوزش زیاد و التهاب فوراً به پزشک مراجعه نمود.
در صورت استنشاق بخارات این ماده و تحریک سیستم تنفسی، بهتر است فرد را به هوای آزاد منتقل کرد. در صورت امکان از کپسول اکسیژن برای تنفس بهتر او استفاده نمود. این ماده را باید به دور از منابع حرارتی، منابع گرمازا، آتش و رطوبت، انبار کردن و نگهداری نمود.
تمام بسته های حاوی این ماده باید برچسب صنعتی شامل وزن، خصوصیات ایمنی و فیزیکی ماده داشته باشند. این ماده را باید در ظروف در بسته و به دور از مواد اکسید کننده و قلیایی نگهداری کرد.
در صنعت داروسازی، اسید استئاریک دارویی به عنوان یک لوبریکانت و ماده ضد چسبندگی استفاده می شود. جایگزین های ممکن برای آن می توانند شامل موارد زیر باشند:
استئارات منیزیم: این ماده به طور گسترده ای به عنوان لوبریکانت در تولید قرص ها و کپسول ها استفاده می شود. استئارات منیزیم به کاهش اصطکاک در هنگام تولید کمک می کند.
استئارات کلسیم: مشابه با استئارات منیزیم، اما ممکن است در برخی فرمولاسیون ها ترجیح داده شود.
گلیسیرین: به عنوان یک ماده نرم کننده و لوبریکانت در برخی از فرمولاسیون ها استفاده می شود، اگرچه خواص آن متفاوت است.
لوریل سولفات سدیم (SLS): این ماده به عنوان یک عامل مرطوب کننده و لوبریکانت استفاده می شود، اما در دوزهای کم به دلیل پتانسیل تحریک کنندگی.
پلی اتیلن گلیکول (PEG): برخی از اشکال PEG به عنوان لوبریکانت در تولید داروها استفاده می شوند.
انتخاب جایگزین مناسب بستگی به نوع فرمولاسیون دارویی، خصوصیات شیمیایی و فیزیکی مورد نیاز و ملاحظات سازگاری با سایر مواد دارد. همچنین، تاییدیه های نظارتی و ایمنی برای هر جایگزین باید مورد توجه قرار گیرد.
برای خرید استئاریک اسید دارویی برند سوریاکم مالزی و برند KLK مالزی و کسب اطلاعات بیشتر می توانید با شرکت آرکا شیمی گستر سپیدار وارد کننده مواد اولیه دارویی آرایشی و بهداشتی با شماره های 02182801442 و 09026715830 در تماس باشید.
تاثیر این ماده در لاستیک سازی را اینجا مطالعه کنید.
سوالات متداول
1. استئاریک اسید دارویی چیست و چه کاربردی دارد؟
استئاریک اسید دارویی یک اسید چرب اشباع با فرمول C₁₈H₃₆O₂ است که در داروسازی به عنوان امولسیفایر، روان کننده و عامل پایدارکننده استفاده می شود. در تولید قرص ها، کپسول ها و پمادها کاربرد دارد. این ماده از منابع گیاهی یا حیوانی تهیه می شود. گرید دارویی آن خلوص بالایی دارد.
2. آیا استئاریک اسید دارویی برای بدن بی خطر است؟
بله، استئاریک اسید دارویی در مقادیر مجاز ایمن و غیرسمی است. در داروسازی برای بهبود بافت و پایداری محصولات استفاده می شود. در صورت مصرف بیش از حد ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شود. همیشه از گرید دارویی تأییدشده استفاده کنید.
3. چگونه استئاریک اسید دارویی را ذخیره کنیم؟
این ماده باید در محیط خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید در ظروف دربسته نگهداری شود. از تماس با رطوبت و مواد اکسیدکننده قوی اجتناب کنید. دمای زیر 30 درجه سانتی گراد ایده آل است. برچسب گذاری و دور از دسترس کودکان ضروری است.
4. استئاریک اسید دارویی در چه محصولاتی استفاده می شود؟
در داروسازی برای تولید قرص ها (به عنوان روان کننده)، کرم ها، پمادها و کپسول ها استفاده می شود. همچنین در محصولات آرایشی مانند لوسیون ها و صابون ها کاربرد دارد. به بهبود قوام و آزادسازی مواد فعال کمک می کند. خلوص بالا در گرید دارویی ضروری است.
5. چگونه استئاریک اسید دارویی را حل کنیم؟
استئاریک اسید در آب نامحلول است اما در حلال های آلی مانند اتانول یا روغن ها با حرارت ملایم حل می شود. برای استفاده در فرمولاسیون، به آرامی گرم کنید و هم بزنید. از تجهیزات ایمنی مانند دستکش و تهویه مناسب استفاده کنید. دستورالعمل های فرمولاسیون را رعایت کنید.
6. آیا استئاریک اسید دارویی برای پوست مضر است؟
خیر، در گرید دارویی برای پوست ایمن و غیرتحریک کننده است. در کرم ها و پمادها به عنوان نرم کننده و امولسیفایر استفاده می شود. برای پوست های حساس، تست حساسیت توصیه می شود. از تماس با چشم در غلظت های بالا خودداری کنید.
7. تفاوت استئاریک اسید دارویی و صنعتی چیست؟
استئاریک اسید دارویی خلوص بالاتر و استانداردهای سختگیرانه تری برای ایمنی دارد. گرید صنعتی ممکن است ناخالصی داشته و برای مصارف غیرخوراکی مانند لاستیک سازی مناسب است. گرید دارویی برای داروها و آرایشی تأیید شده است. انتخاب به کاربرد بستگی دارد.
8. آیا استئاریک اسید دارویی زیست تخریب پذیر است؟
بله، استئاریک اسید زیست تخریب پذیر است و تأثیر زیستمحیطی کمی دارد. با این حال، دفع باید طبق مقررات محلی انجام شود. از ریختن مقادیر زیاد در فاضلاب بدون پردازش خودداری کنید. خنثی سازی در صورت نیاز توصیه می شود.
9. چگونه استئاریک اسید دارویی را خریداری کنیم؟
این ماده از تأمین کنندگان مواد شیمیایی دارویی مانند آرکا شیمی گستر سپیدار یا فروشگاه های آنلاین معتبر قابل خرید است. به گرید دارویی، خلوص و گواهی کیفیت توجه کنید. از فروشندگان دارای مجوز خرید کنید. برای خرید عمده، با تولیدکنندگان تخصصی تماس بگیرید.
منبع: pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
نوشته شده توسط: خانم مهندس سمانه مطهری
کارشناس شیمی محض با بیش از ۱۲ سال سابقه تخصصی در حوزه مواد اولیه صنایع دارویی، آرایشی بهداشتی و غذایی.
فارغ التحصیل کارشناسی شیمی محض و دارای گواهی دوره تضمین کیفیت از سازمان فنی و حرفه ای کشور و دوره تخصصی کروماتوگرافی (GC و HPLC) از دانشگاه مالک اشتر تهران.
دارای تجربه عملی در آنالیز مواد، تفسیر و ارزیابی گواهی های آنالیز (COA)، بررسی خلوص و تطابق با استانداردهای کیفی و کنترل کیفیت مواد اولیه.
سابقه همکاری با شرکت تولیدی امحا و فعالیت به عنوان مسئول فنی در شرکت های تولیدی آرایشی و بهداشتی.
آشنایی تخصصی با فرآیند تولید و فرمولاسیون شوینده های آرایشی و روند تولید در صنایع فرآورده های غذایی.
محتواهای منتشرشده بر پایه دانش علمی، تجربه عملی آزمایشگاهی و استانداردهای کیفی تدوین می شود.
aminvalipoor –
معمولاً به عنوان روان کننده در تولید قرص ها استفاده می شود و همچنین می تواند از داروها در برابر تخریب محافظت کند و بر انحلال قرص ها تأثیر بگذارد.